رعب و هراسى كه در دل دشمن مىافكندند ، زبانزد جهانيان بود . » « 1 »
« پادشاهان ساسانى به تعليم و تربيت سواران توجه خاصى داشتند و متخصصينى به نام ( اندرزبد اسپوارگان ) مامور پادگانهاى مختلف مىنمودند كه فنون سوارى و طرز استعمال اسلحه و شيوههاى رزمى اين رسته را به افسران و افراد بياموزند . » « 2 »
در دين زرتشت هريك از انسانها بايد در مبارزهاى سهيم گردند كه نتيجهء آن پيروزى نيكى در جهان است ، وجود هر انسانى پرمعنى و بينهايت ارجمند است . هركس در طريق اهورامزدا قدم بردارد نيكوكار است ، و هركس موانعى در اين راه ايجاد كند يا كاميابى راه حق را بتاخير اندازد ، بدكار است .
در دين زرتشت ، مومن واقعى كسى است كه جسم خود را قوى سازد ، و تعداد آفريدگان اهورامزدا را افزايش دهد ، با زنى نيكونژاد و ديندار ازدواج كند و كودكانى قوى بار آورد ، در اين مذهب ، رياضت و محروميت از زندگى زناشوئى امرى بيهوده است . . . » « 3 »
در آئين زرتشت با رهبانيت ، انزوا و عقايدى كه با كار و كوشش سازگار نيست مبارزه شده است - در ونديداد ، فرگرد سوم فقرهء 33 نوشته شده است ، آنكس كه سير غذا بخورد توانايى مىيابد كه عبادت بكند ، زراعت نمايد و فرزندان بوجود آورد ، جاندار از خوردن زنده مىماند و از نخوردن مىميرد . »
بطوريكه از تعاليم و مندرجات شاهنامه و آثار و نوشتههاى هرودت و گزنفون و استرابون و ديگر اسناد يونانى برمىآيد ورزش و توجه به سلامتى از ديرباز مورد توجه ايرانيان بود . مهمترين ورزشها عبارت بودند از : اسبسوارى ، تيراندازى ، شكار ، چوگانبازى ، زوبيناندازى ، شنا و جز اينها . » « 4 »
شواهدى از شاهنامه :
چنين گفت با لشكر نامجوى * كه ميدان شما را و چوگان و گوى
فردوسى
*
بفرمود تا تخت زرين نهند * به ميدان پرخاش ژوبين نهند
فردوسى
هرودت مىنويسد : « ايرانيان از پنج سالگى تا بيست سالگى به فرزندان خود ، اسب -
هامش
( 1 ) - ر . ك : عيسى صديق ، تاريخ فرهنگ ايران ، ص 68 و 69 .
( 2 ) - ر . ك : مقتدر ، ايرانشهر ، يونسكو ، ج 2 ، ص 1087 .
( 3 ) - فليسين شاله ، تاريخ مختصر اديان بزرگ ، ترجمه خدايار محبى ، ص 211 به بعد .
( 4 ) - عيسى صديق ، تاريخ فرهنگ ايران ، ص 65 به بعد .