دستخط محمد شاه
: هو . از قرارى كه جناب حاجى نوشته ، حق با عاليجاه ميرزا باقر است .
اين منصب و اين مواجب را ميرزا باقر داشته باشد . جمادى الثانى ، سنهء 1262 . « 1 »
سازمان جديد شهربانى
: ناصر الدينشاه در سال 1295 قمرى پس از مشاهدهء نظم و انضباطى كه در شهرهاى اروپا برقرار بود ، بر آن شد كه در ايران نيز سازمان شهربانى پديد آورد . در مراجعت يك نفر مستشار ايتاليايى بنام « كنت دومنت فورت » را استخدام كرده با خود به ايران آورد . اين مرد پس از ورود به تهران ، به تنظيم مقرراتى چند همت گماشت و عدهاى را پس از آموختن راه و رسم پليسى ، با لباسهاى مخصوص به كار شهربانى گماشت ، تا دزدان و خطاكاران را مورد تعقيب قرار دهند . مؤلف المآثر و الآثار مىنويسد : « . . . اينك شحنگى شهر و پاس بيوتات و اسواق دار الخلافه با اين گروه انبوه مىباشد . در سد طريق سرقت و حفظ نظام عام ، اين اداره را مدخليتى تمام است . . . در اين تاريخ مدير مشار اليه ( كنت دومنت فورت ) خود داراى لقب نظام الملكى و امتياز امير تومانىست و اجزاء و اعضايش صاحبان مراتب و مواجب ديوانى . » « 2 »
كارشناس ايتاليايى پس از مطالعه در سازمان اجتماعى ايران ، ايجاد سازمان امنيه را مقتضى نديد ، و در مقدمهء نظامنامهء تشكيلات پليس ايران ، چنين نوشت : « در كشور پهناورى چون ايران كه فعلا فاقد آمار و احصائيهء خانوادگى است ، تشكيل ژاندارمرى مقدور نيست . در مملكتى كه قريب سه مليون عشاير مسلح دارد ، براى نيروى انتظامى مقدور نيست در مقابل آنها مقاومت كند . پس اكنون عشاير و افراد مزدور كه از طرف حكام و والىها به عنوان « قرهسواران » استخدام و در جادهها و معابر عمومى گمارده مىشوند ، كما فى السابق بايد در خدمت باشند ، تا اينكه اوضاع ايران روزبهروز تغيير يابد و اسلحه عشاير محدود گردد . آن وقت تشكيل ژاندارمرى مقدور خواهد بود . ولى تشكيل ساير واحدهاى تأمينيه ، يعنى پليس ، فعلا براى پايتخت لازم است و متدرجا در شهرهاى ديگر امكان خواهد داشت . » « 3 »
قرهسوران چريكهاى موظف عشايرى ، نشان شير و خورشيد را بر كلاه تخممرغى شكل خود نصب ، و سلاح و قطار فشنگى با خود حمل مىكردند و تنها پس از استقرار مشروطيت ، قانون امنيهء دولتى به تصويب رسيد .
به اين ترتيب دستهاى به نام پليس ، تشكيل شد كه با سردارى و كلاهپوستى و با نشان شير و خورشيد در كوچهها و خيابانها گردش كرده و مراقب حفظ نظم بودند .
در سال 1297 ه يعنى دو سال پس از تصدى كنت دومنت فورت ، پليس تهران تشكيلاتى به شرح زير داشته است :
رئيس ادارهء جليلهء پليس : كنت دومونت فورت .
هامش
( 1 ) . مجلهء راهنماى كتاب ، شمارهء دى و اسفند 1352 ، ص 766 .
( 2 ) . اعتماد السلطنه ، المآثر و الآثار ، تهران ، 1307 ه ، ص 120 .
( 3 ) . د . امينى ، تاريخ دو هزار و پانصد سالهء پليس ايران ، تهران ، ص 25 .