مىدهند . و امر به بستن بازارها مىكنند . گاهى صرفا نارضايتى خود را ملاك اقدام در اين باره قرار مىدهند ، آنها به خوبى مىدانند كه بازاريهاى بىپناه كليد در دست ، با هدايا و پيشكشهاى قابلى براى رفع سوء تفاهم به آستانبوسى خواهند آمد . كسى حق ندارد شب در دكان بخوابد ، زيرا به محض بسته شدن دكانها ، بازار زير مراقبت داروغگان قرار مىگيرد . آنها در نقاط مختلف بازار ، مردان مسلحى به نام ميرو عسس مىگمارند ، ساعت نه شب به بعد ، قرق شروع و هررهگذرى بازداشت مىشود ، رهگذران ناشناس چوب و فلك مىشوند . آنها كه در مظان تهمت دزدى يا سوء قصد باشند ، دماغ يا گوششان بريده مىشود . اما كسانى كه مرتكب دزدى شوند ، به مرگ محكوم شده ، در برابر دار الحكومه سر از تنشان جدا مىشود تا عبرت بينندگان گردند . هر صنفى دو رئيس دارد . داروغگان براى جمعآورى خراج به حساب بيگلربيگى يا شاه با رؤساى اصناف سروكار دارند . . . رؤساى اصناف مسئول نگهدارى حساب پرداختى افراد صنف و نيز رسيدگى به شكايات و تنظيم دادخواست براى تسليم به حكومت و يا وليعهد و شاه هستند . تعيين نرخ و تفتيش اوزان با داروغههاست . . . » « 1 »
شغل كلانترى و ضرابىگرى
: راجع به تصدى شغل كلانترى و ضرابىگرى در كاشان ، اختلافى بروز كرده بود ، و بعدا با دستخط صريح محمد شاه مشكل حل شده است : تصدقت گردم ، عاليجاه ميرزا باقر خان پدر بر پدر كلانتر كاشان بودهاند ، اين مواجب را در ايام مرحوم آقا محمد خان و اوايل دولت خاقان مغفور ، پدران ميرزا باقر خان حسب الفرمان مىگرفتهاند بعد سلسلهء ضرابى كه منسوبان ملك الشعراء باشد ، اين مواجب را صادر كرده مىگرفتند .
در سه چهار سال قبل ، ميرزا باقر خان فهرستى كه مبنى بر حقيقت اين كار بود ، معروض داشته حسب الامر اقدس اعلى مواجب به ميرزا باقر خان مرحمت شد . بعد ميرزا محمد ضرابى كه اين مواجب را مىبرد ، فرمانى مجدد صادر كرد . باز ميرزا باقر خان حكمى گرفت . حالا طرفين احكام متعدد در دست دارند و هردو موافق احكامى كه در دست دارند ، مطالبهء مواجب را از فدوى مىكنند . حقيقت را لازم دانستم به عرض بندگان ولى النعمى رسانيده ، تا حكم صريحى در اين باب بفرمايند كه مايهء آسودگى فدوى شده ، يكى ازين دو نفر را جواب بگويم . زياده جسارت نمىورزد و السلام .
حاشيه به خط حاج ميرزا آقاسى
: هو اللّه ، عاليجاها ، فرزندا ، خود نوشته كه پدر بر پدر كلانتر بود ، بىجهت چرا ازو بگيريد و به اين بدهيد به حضور اقدس همايون روحنا فداه عرضه دار كه فى الحقيقه حق با عاليجاه ميرزا باقر است ، تا چه حكم صادر شود . طايفهء ضرابى همان ضرابىگرى به آنها كفايت مىكند ، كلانترى با اين عارف كامل باشد ، روح شاه عباس ماضى شاد باد . و السلام .
هامش
( 1 ) . سفرنامهء دروويل ، پيشين ، ص 78 به بعد .