تعالى به عمل مىآورند . اگر احيانا كم و كسرى در احترامات و تشريفات بشود ، خان لازم است كه مطالبه نمايد . اما نه به طور سختى ، هرگاه اهتمام كرد و اجرا ننمودند ، لازم نكرده است سختى و درشتى نمايد . « 1 »
تشريفات رسمى در كشور عثمانى
: پس از آنكه سفيركبير ايران متوجه شد كه دولت عثمانى چنانكه بايد ، در مقام انجام تشريفات سياسى نيست ، به وسيلهء ابو القاسم ترجمان ، شرحى ، به جناب پاشا مىنويسد و از او مىخواهد ، كه كليهء تشريفات لازم سياسى را مرعى دارد . در نامهاى كه به محمد وجيهى پاشا ، و الى ارزروم نوشته شده است راه و رسم پذيرايى از يك سفيركبير را تذكر دادهاند .
« تشريفات و پذيرائى سفرا ، قواعد كليه دارد . مشروحات مفصله كه در كتابهاى امور خارجه نوشتهاند ملاحظه بفرمايند و از آن قرار معمول داريد . من جمله جناب جلالمتآب احمد دقيق افندى سفيركبير دولت عليه عثمانى كه به سفارت و پيامرسانى به خاك دولت عليه ايران وارد شد ، قبل از ورود مشار اليه ، به سرحد ، از جانب اولياى دولت عليهء ايران مقرب الخاقان امير الامراء العظام اسكندر خان سردار با اقتدار كه از سلسلهء عليهء قاجاريه و به منصب لوايى سرافراز بوده ، به ميزبانى و مهماندارى احمد دقيق افندى برقرار شد . از آذربايجان ، والى سرحد استقبال نموده كمال توقير و احترام و پذيرائى را معمول داشتند . حال كه سفيركبير مختار از جانب دولت عليهء ايران وارد اين مملكت مىشود ، آن جناب حاجى مصطفى را مأمور به مهماندارى جناب معظم اليه فرمودند و از جانب عسگر ، يك نفر قول آقاسى را با سوارهاى نظام كه عددش را نمىدانم ، مأمور فرمودند . از شما سئوال مىكنيم در كدام دولت به استقبال سفير ، قول آقاسىباشى فرستادند ؟ و در كدام ايالت به استقبال سفير ، حاجى مصطفى را كه مرتبهاش معلوم نيست مأمور كردند ؟ در حقيقت و نفس الامر ، اينگونه قرار و رفتار جناب جلالتمآب ، كمال بىاحترامى و ناپذيرايى به جناب جلالتمآب سفيركبير دولت عليهء ايران است . دوستدار كارپرداز مخصوص دولت عليه ايران ، مقيم ارزنة الروم هستم ، اينگونه قرار و رفتار آن جناب جلالتمآب را كمال بىاحترامى و ناپذيرايى ، و نقص شأن اعظم سفيركبير دولت متبوعهء خود مىدانم . رسما به آن جناب جلالتمآب مىنويسم و زحمت مىدهم و اين نوشته را در ميان خود و آن جناب سند مىدانم : اول مهماندارى كه مشخص مىنمايد ، به منصب و پايهء جعفر قلى خان كه به منصب نوابى سرافراز ، و مهماندار جناب احمد دقيق افندى بود به آن مرتبه ، بايد باشد ، به سرحد با نظام بفرستند .
بعد از ورود به سرحد قائممقام بايزيد با اهالى مجلس بايزيد استقبال نمايند چنانكه در خوى همنسبت به جناب احمد دقيق افندى معمول داشتند و همچنين مدبرها و فرخ سردارها
هامش
( 1 ) . فرخ خان امين الدوله ، ذيل ص 66 .