شهر رجب 1271 . » پشت فرمان مهر آقا خان نورى .
در نامهء ديگرى اعتماد الدوله خطاب به مهماندار ايلچى فرانسه تأكيد مىكند كه ضمن حفظ احترام ايلچى ، در مخارج زيادهروى نكند . اما در هرمنازلى بايد از قبيل قند ارسى و چاى و مربيات و ميوهجات و آبليمو و حبوبات و شربتآلات و بره و نان و ماست از جانب حكام و ضباط به جناب ايلچى و صاحبمنصبان ايشان تعارف شود و در منازل بزرگ از قبيل اصفهان و شيراز و كاشان و قم و اين قبيل منازل قرار هرنفرى ، به قدر پانزده تومان و در منازل كوچك از قبيل ده و قرا به قدر سه چهار تومان تعارف نمايند كه اين مخارج حكام ، دخل به ديوان اعلى ندارد . البته درست متوجه باشند كه كم و كسرى در آن حاصل نشود . . . اگر قبول مخارج نكنند ، پول جيره و عليق و برنج و روغن سفر ، و ساير را نگيرند ، قند و چاى و آبليمو و مربيات و ميوهجات و بره كه دخل به تعارفات حكام منازل دارد . حكما بايد بشود . و اگر خرج قبول كردند و گرفتند ؛ بسيار خوب ، هر دو را بايد داد ، و خرج را از جانب دولت و تعارفات را از جانب حكام بايد داد . در هر صورت ، از براى پنج من بالا و پايين برنج و ده كلهقند خست ننمايد و رسوائى بالا نياوريد . « 1 »
طرز پذيرائى از سفراى خارجى
احمد امين ، وابستهء نظامى دولت عثمانى كه در اواخر سلطنت ناصر الدينشاه به ايران آمده است ، در مورد نمايندگان سياسى مىنويسد :
سفراى خارجى كه وارد بندر انزلى مىشوند ، از طرف مأمور اعزامى از تهران به نام « مجيب السفرا » مورد استقبال قرار مىگيرند .
مأمورين رشت و قزوين ، نيز با لباس رسمى و به طور باشكوهى آنها را استقبال مىنمايند .
قبل از ورود به تهران ، در قصر شاهى واقع در ميدان اسبدوانى از طرف مأمورين مخصوص مورد پذيرايى قرار مىگيرند و پس از قدرى استراحت ، سوار اسبهايى كه از اصطبل شاهى آورده شده ، مىشوند . دمهاى اسبان به رنگهاى الوان است . پشت سر ، يك ستون فراش ، كه در پيشاپيش حركت مىنمايند ، به شهر وارد مىشوند و به سفارتخانه خود ، هدايت مىگردند .
در ابتداى ورود سفرا به تهران و همچنين در ايام مخصوص ، شيرينيهايى از طرف دربار وسيلهء فراشان به سفارتخانهها ارسال مىنمايند . . . « 2 »
احترامات نمايندگان سياسى
معمولا دولتها ، انتظار داشتند كه به نمايندگان سياسى آنها در كشورهاى خارج ، احترام لازم مرعى دارند . در حاشيهء كتابچهء دستور العملهاى دولت ايران ، به فرخ خان امين الملك ، چنين مىخوانيم : هو اللّه تعالى ، امين الملك مأموريت به دربار دولت فرانسه دارد . ولى چون از براى اعليحضرت سلطان هم نامهء همايون دارد در خاك عثمانى همنسبت به ايشان احترامات لازمه را به عمل آورند . و ان شاء اللّه
هامش
( 1 ) . محمد على كريمزادهء تبريزى ، « دو سند تاريخى » ، مجلهء بررسىهاى تاريخى ، سال 9 ، ش 4 ، ص 173 به بعد .
( 2 ) . احمد امين . « ايران در سال 1311 هجرى قمرى ، ترجمهء محمود غروى ، مجلهء بررسيهاى تاريخى ، سال 9 ، ش 4 ، ص 80 .