جناب وزير مقيم كه داخل مىشوند ، نامه را از صاحبمنصب گرفته ، بلاواسطه به حضور مبارك عرض خواهند كرد . اعليحضرت نامه را به دست مبارك گرفته به جناب مستطاب اشرف مشير الدوله وزير امور خارجه خواهند داد يا به هرطور كه راى مبارك اقتضا فرمايد . جناب وزير مقيم بعد از شرفيابى حضور مبارك همايونى به ديدن جناب مستطاب وزير امور خارجه خواهند رفت . فرداى روز شرفيابى ، جناب مستطاب اشرف مشير الدوله وزير امور خارجه به بازديد ايشان تشريف ببرند . » « 1 »
دستور العملهاى سياسى
كتابچهء دستور العملها همانطور كه از نام آن برمىآيد ، مشتمل بر دستورهايى است كه دولت ايران ، به فرخ خان دربارهء روابط خود با دولتهاى اروپايى على الخصوص فرانسه و انگليس داده است . اين كتابچه به خط ميرزا سعيد خان انصارى وزير دول خارجه است كه در آخر آن خط رمز و مهر ميرزا سعيد خان ( لا اللّه الا اللّه الملك الحق المبين سعيد الانصارى ) ديده مىشود .
امين الملك فرخ خان ( ايلچى كبير دولت ايران ) علاوه بر مأموريتى كه در فرانسه داشت ، موظف بود در اسلامبول با ايلچى فرانسه ديدوبازديد كند و پس از تقديم تمثال همايون ، محرمانه به سفير فرانسه بگويد : « من به اظهار بعضى نظرات به اولياى دولت عثمانى مأموريت دارم و از جانب دولت خود نيز مأمورم كه هرچه را بايد اظهار نمايم به اطلاع و استحضار شما كه ايلچى فرانسه هستيد اظهار بدارم و تقويت و جانبدارى شما را هم خواهش نمايم . و به جهت نابلدى ، مترقب راهنمايى شما باشم . و چون من زياده از 15 روز نمىتوانم در اسلامبول بمانم ، متوقعم كه تقويت كامله و تعجيل در انجام مطالب من نمايند كه زود عازم فرانسه شوم . . . » « 2 »
در جايى ديگر به فرخ خان دستور داده شده است كه « اگر ايلچى كبير انگليس حاضر به گفتگو براى رفع اختلافات و برودت حاصله نشود شما بايد به كل سفراى دول خارجه ، كاغذ رسمى بنويسيد و مراتب را حالى نمائيد كه من از جانب دولت خودم مأمورم كه در باب برودت حاصله فيما بين دولت عليه و دولت انگليس در باب فقرهء افغانستان و هرات با ايلچى كبير انگليس مذاكره نمايم و بعد از قرارداد كليه ، رفع برودت را بكنم . ايلچى كبير ، خودش را به حكم دولت خودش از سوال و جواب و قرار و مدار اين مسايل بىدخل كرده است ، و دولت او هم كه راضى نمىشود مأمور دولت ايران به لندن رفته دلايل خود را اظهار دارد و در مقام رفع برودت برآيد ، پس تكليف دولت ايران چه خواهد بود ؟
شماها مأمورين دول خارجه مىباشيد ، شاهد باشيد كه دولت ايران تا همه جا همراهى كرده است و دولت انگليس من غير حق ، با دولت ايران اينطور معامله مىنمايد و هيچ منظور ندارد
هامش
( 1 ) . همان كتاب ، ص 265 .
( 2 ) . مجموعهء اسناد و مدارك فرخ خان ، به كوشش آقايان اصفهانيان و زعفرانلو ، پيشين ، ص 11 به بعد .