از طرف امريكا به تأخير افتاد و در اين مدت منافع امريكا را در ايران دولت انگليس عهدهدار بود .
در ژانويهء 1883 ( 1300 هجرى ) نخستين سفير دول متحده امريكا يعنى مستر بنجامين وارد تهران شد و او به دستيارى خانم خود در پايتخت ، سفارتخانهء امريكا را تأسيس نمود . در سال 1885 مستر بنجامين به امريكا بازخوانده شد و كتابى به نام ايران و ايرانيان در سال 1887 در هفده فصل منتشر ساخت . هرچند اين كتاب خالى از اغلاط و اشتباهات نيست ، ولى مطالعهء آن براى آشنا شدن به اوضاع سياسى و اجتماعى ايران در آن دوره بىفايده نيست .
مستر بنجامين در اين كتاب شرح مفصلى از اخلاق و رفتار ميرزا سعيد خان موتمن الملك وزير امور خارجهء ايران مىنويسد : در مملكتى مثل ايران چنين وزيرى بايد منتهاى مهارت را به كار ببرد تا دوستان ظاهرى خود را از خود نرنجاند و بر عداوت دشمنان خود نيفزايد . . . اهمال وزير خارجهء مرحوم ، كه به نوبت باعث خشم ديپلوماتهاى خارجه مقيم تهران مىگرديد ، فقط از جهت صفات فطرى آن وزير نبود . من يقين دارم كه ميرزا سعيد خان بر اين عقيده بود كه بهترين پولتيك ايران اين است كه حل و تسويهء امور را به عهدهء تعويق اندازد و چون در امتداد سنوات متماديه همين تدبير را به كار برده ، اين حالت براى او طبيعت ثانوى گرديده ، در اواخر عمر او ، اين اهمال كه با تزوير و رياى حقيقى مشرقزمين مخلوط گشته بود ، به طورى اسباب تغير سفارتهاى خارجه گرديد كه بعضى از آنها تهديد نمودند كه از اين به بعد روابط ديپلوماتى نخواهيم داشت جز با خود اعليحضرت . . . در جاى ديگر از طرز پذيرايى وزير امور خارجه از نمايندگان سياسى سخن مىگويد و مىنويسد : همينكه وزيرمختار داخل تالار مىشود ، وزير امور خارجه به سمت در پيش آمده از او پذيرايى مىكند . نوكرها و گماشتگان وزير ، در دور او بر زمين مىنشينند . هركس قلمدانى نزد خود دارد . و وقتى وزير مىگويد ، چيزى بنويسد ، فورا لولهء كاغذ را از جيب درمىآورد و بر روى دست چپ مىنويسد : سطور به سمت بالا ميل مىگيرد . . .
اگر مراسله بيشتر از يك صفحه باشد ، آن را در حواشى صفحه به خط ريز مىنويسد . وقتى مراسله تمام و حاضر گرديد ، وزير آن را مهر مىكند و امضا معمول نيست . . . در اثناى محاوره مكرر شربت يا چاى مىآورند . . . ميرزا سعيد خان مانند ساير ايرانيها در وقت اشتغال به امور ، تسبيح در دست داشت و آن را براى استخاره به كار مىبرد . « 1 »
اول وزيرمختارى كه رسما از طرف دربار ايران عازم واشنگتن پايتخت ممالك متحدهء امريكا شد ، مرحوم حاج حسينقلى خان معتمد الوزر است .
نامهء رئيسجمهورى اتازونى به ناصر الدين شاه
اين نامه كه متعلق به سال 1304 هجرى قمرى است در زمان رياست جمهورى گروور كلولند « 2 » بيست و دومين رئيسجمهور امريكا نوشته شده و در اين زمان بود كه سومين سفير امريكا به نام مستر
هامش
( 1 ) . مجلهء يادگار ، بهمن 23 ، ص 44 تا 61 ( به اختصار ) .
( 2 ) .Grover Cleveland