فلك كردن مأمور سياسى در زمان محمد شاه قاجار
: به طورى كه از تاريخ سايكس برمىآيد پس از آنكه محمد شاه مجبور به ترك محاصرهء هرات گرديد ، براى حل پارهاى مشكلات ، حسين خان را از طرف دولت ايران به انگلستان فرستاد . وى حامل نامهاى از شاه بود كه در آن شديدا از سفير انگلستان شكايت كرده بود كه چرا به او نسبت ظلم و تعدى داده است .
ضمنا در اين نامه نوشته بود كه يگانه هدف از اين لشكركشى نجات اتباع ايران از قيد اسارت و بندگى بوده است . پس از آنكه سفير ايران با لرد پالمرستون ملاقات كرد ، هيچ يك از تقاضاى ايران مورد موافقت قرار نگرفت ، و در خصوص احضار سفير گفت : دولت علياحضرت ملكه انگلستان ، دلايل زيادى در دست دارد كه حاكى است از اينكه سرجان م . نيل با كمال وفادارى و قدرت ، وظايف خود را انجام داده است . . . نمايندهء سياسى كه در مأموريت خود هيچگونه موفقيتى به دست نياورده بود ، در بازگشت خود چوب زيادى خورد ، به عبارت ديگر او را شديدا فلك كردند . « 1 »
نخستين رابطهء سياسى بين ايران و امريكا
در سال 1273 هجرى قمرى برابر با 1856 ميلادى يعنى در سال دهم از سلطنت ناصر الدين شاه و ايام صدارت ميرزا آقا خان اعتماد الدوله نورى ، در استانبول ما بين فرخ خان غفارى كاشانى ملقب به امين الملك ، ايلچى كبير ايران در فرانسه و كارول اسپنس وزيرمختار ممالك متحده امريكاى شمالى مقيم دربار عثمانى ، معاهدهاى در هشت ماده براى برقرارى روابط دوستى و معاملات تجارتى منعقد گرديد . اين معاهده به تاريخ 15 ربيع الثانى 1273 مطابق 13 دسامبر 1856 ، به دو زبان فارسى و انگليسى در استانبول از طرف دو نمايندهء ايران و ممالك متحده امريكاى شمالى به امضا رسيده ، در تاريخ 20 شوال 1273 مطابق 13 ژوئن 1897 نسخ آن مبادله گرديده است .
اين معاهده در طرز معامله طرفين با سفرا و نمايندگان سياسى يكديگر ، بر همان اصولى كه در معاهدهء تركمنچاى بين ايران و روسيه مقرر شده بود ، مبتنى بود . و طرفين تصديق كردند ، كه با سفرا و نمايندگان يكديگر ، همان معامله را كه با نمايندگان و اتباع دول متحاربه معمول مىدارند رعايت كنند . مهمترين مواد اين معاهده قسمتى از ماده پنجم آن بود ، به اين مضمون :
هرگاه در ممالك محروسهء ايران مرافعه يا مباحثهاى فيما بين تبعهء دولت عليهء ايران و اتباع دولت ممالك متحده امريكاى شمالى حادث شود ، در محلى كه وكيل يا قونسول ممالك مجتمعه امريك مقيم باشد ، مقالات متداعيين و تدقيق و تحقيق اجراى حكم جدل و انصاف در محكمهء دولت ايران با حضور احدى از منتسبان وكيل يا قونسول دولت ممالك مجتمعه امريك خواهد شد .
لازمه اجراى اين ماده بود كه ممالك متحده در ايران سفير و قونسولهايى داشته باشد . اما اين كار يعنى انشاء سفارتخانه و قونسولخانهها در ايران تا سال 1300 هجرى ( 1883 ميلادى )
هامش
( 1 ) . تاريخ سايكس ، ج 2 ، ص 485 .