اقدس شاهنشاهى مىدهند . و تا حال سى چهل هزار تفنگ و پنجاه عراده توپ دادهاند . و همين دفعه ، همهء معلم و توپچى و آدمهاى ايشان با قشون ايرانى موافقت كرده دعواى عظيم با روسيه واقع و شكست فاحشى داده دو سه هزار روسى را كشته و گرفته ، تا حال چندين مرتبه ايلچى ايشان آمده براى سركار عظمتمدار شاهنشاهى مبالغ كلى جواهر و تحفهها آورده ، به رجال دولت عليه كسى نمانده كه لازمهء تعارف به عمل نياورده و لازمهء ايستادگى داشته و دارند كه روسيه را به زور و پول انشاء إله به موافقت اين دولت عليه از ايران بيرون نمايند . ايلچى كه از دولت عليه رفته و مىرود ، دولت انگريز خود متحمل اخراجات آن شده و مىشوند . آن عاليشأن كه اين تكليف را نموده ، راست است اين جانب هميشه به خيرخواهى دولت بهيهء فرانسه معروف و مشهور بودهام و ليكن از كمغيرتى و بىاهتمامى شما ، راه حرفى در اين آستانهء عليه ندارم . چرا بايد رجال آن دولت جاويد مدت كه به همهء صفات حسنه آراسته مىباشند ، ننگ بد عهدى و سستپيمانى را كه از همه عيوب بدتر است ، برخود پسنديده ، چشم از پاس عهد و نگاهدارى پيمان بپوشند ؟ به خدا كه اين جانب محض خيرخواهى كه به علت آمد و رفت آن دوساله به هم رسيده است بر خود هموار نمىتوانم كرد . و هميشه به علت شهرتى كه به خيرخواهى آن دولت دارم نزد همه كس خجل و منفعل مىباشم . درين چند ساله كه مباعدتى به تقريب قطع رسل و رسايل دست داده بود ، هميشه خواهشمند اين مطلب بودم كه واسطهء معقولى كه محرميت و صداقت داشته به هم رسد تا در صدد اظهار بعضى مراتب برآمده مجملى از آنچه درين مدت فيما بين رخ نموده معلوم سازد . بهتر كه آن عالىشأن كه از تمامى كارها مستحضر و آگاه و از قرارى كه معلوم شده بىنهايت نيكانديش و خيرخواه است ، باز به اين حدود آمده سبقتى در اظهار بعضى مراتب نمود تا تازه مطالب ، در صدد اظهار برآيد و در پردهء خفا نماند . الحمد اللّه رب العالمين پروردگار پاك ، خدمهء اين دولت عليه را از اعانت جميع دول بىنيازى داده است و ابواب فتوحات بر چهرهء آمال اين دولت جاويد مدت گشاده ، البته مسموع آن عالىشأن گرديده است كه درين سال فيروزى مآل ، تا چه حد آثار ضعف و فتور از صدمات سپاه مقصور در احوال روسيه در اين سرحد راه يافته ، چقدر ازآنها مقتول و سفر سولتيكف در ايران در عهد محمد شاه قاجار
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي ) — صفحة 598
مساهمون: مرتضى راوندى
ص٥٩٨