چرخهايشان را برمىدارند ، و دو نفر آن را بر دوش خود قرار مىدهند . و حتى به ارتفاعات كوهها مىبرند و پس از اينكه جاده همواره شد ، باز آنها را به وضع اول برمىگردانند و چرخها را مىگذارند و گاوها شروع به كار مىكنند . . . بعد از عرابهها ، نوبت به جانوران عجيب رسيد . نخست دو كرگدن را از برابر ديدگان حاضرين گذرانيدند . مىگويند اين حيوانات با فيل مىجنگند . . . بعد از آن ، جانورى مانند گاو كوهى نمايان شد كه شاخهاى بسيار درازى داشت . . . پس از آن نوبت به انواع گوزنها و آهوهاى عجيب و خران وحشى زردرنگ رسيد . و از همه تماشايىتر بز وحشى نقره فامى بود كه سه پا بيشتر نداشت .
هداياى سفير هند ، با عبور هشت الى ده فيل پايان يافت . بر پشت دو يا سه فيل ، برجى قرار داده بودند و در هربرج مردانى نشسته بودند . اين برج بيشتر به تختخواب شباهت داشت و براى مسافرت اشخاص مهمى كه مىتوانند فيل نگهدارى كنند ، بسيار راحت است .
در جنگها نيز از وجود فيل استفاده مىشود . و چون مشرق زمينىها به زانو مىتوانند بر زمين بنشينند ، هفت تا هشت نفر تفنگچى يا تيرانداز ، قادرند در داخل اين تخت قرار گيرند . فيلبانان بيرون از تخت ، بر روى گردن حيوان مىنشستند و او را هدايت مىكردند . . . همينكه نمايش هداياى سفير هند به پايان رسيد ، نمايش هداياى سفيران مسكوى آغاز شد . نخست چهار بسته پوست خز را كه روى همرفته متعلق به چهار حيوان بود ، سپس تعدادى دندان جانوران را كه نفهميدم از ماهى يا حيوان ديگرى بود از نظرها گذرانيدند . بعد تعدادى فانوس يا چراغهاى ديگر آوردند كه به جاى شيشه در آنها طلق نصب شده بود . آنگاه نوبت به خمهاى كوچك پر از بهترين نمونهء عرق مسكوى رسيد كه در ايران طالب فراوان دارد . . . پس از آن شترهاى متعددى گذشتند كه بر روى آنها چليكهاى پر از عرق قرار داشت . با اين نظم و ترتيب ، نمايش خاتمه يافت و چون هوا تاريك شده بود ، چراغانى آغاز گرديد . شنبه 17 نوامبر 1619 ، شاه . . . از قزوين به جانب فرحآباد حركت كرد تا زمستان را در آنجا به سرآورد و سفير هند و عدهاى از نزديكانش را نيز با خود برد . زيرا چون تعداد همراهان سفير به هزار بلكه هزار و پانصد نفر مىرسيد ، بردن همهء آنها امكانپذير نبود . . . » « 1 » اين بود نمونهاى از برخورد شاه عباس با سفيران كشورهاى بيگانه .
پذيرايى شاه عباس از سفير روس
شاه عباس در سال 1003 ه با كليهء همراهان و دستگاه پرتجمل سلطنتى خود و ايلچيان بيگانه ، مدت چهار ماه در كاشان اقامت نمود ؛ كه وقايعنگاران ايرانى آن را به اختصار ياد كردهاند . سفير روس با شصت و سه نفر همراهانش كه در آن موقع به كاشان دعوت شدهاند ، شرح ورود و پذيراييهاى مكرر از هيئت را به تفصيل نگاشته است .
در 29 محرم سفير روس را با جلال و احترام تمام از لاهيجان حركت دادند . . .
هامش
( 1 ) . سفرنامهء پيتر دولاواله ، پيشن ، ص 427 به بعد .