بدانيد كه تمام ادارات به صدا خواهند آمد . پول هم در ميان نيست ، نه دولت مىفهمد چه بكند و نه ملت پول دارد روز و انفسا ، روز قيامت اين مملكت است . ديگر مطلب تازه ندارم كه به عرض برسانم . » « 1 » پنجم شهر جمادى الاولى 1320
فروش مشاغل ديوانى
ناظم الاسلام مىنويسد : در سال ( 1323 ) ارفع الدوله سفير ايران در اسلامبول برحسب امر عين الدوله به تهران احضار شد ، پس از پذيرايى كاملى كه عين الدوله از ارفع الدوله نمود ، به مشير الدوله پيغام داد كه . . . ارفع الدوله بر من وارد شده است و صد هزار تومان براى شغل وزارت امور خارجه مىدهد كه هشتاد هزار تومان تقديمى اعليحضرت و بيست هزار تومان تقديمى خود منست و چون با تو دوست مىباشم ، مىتوانم از بيست هزار تومان حق خود چشم بپوشم ، ولى اعليحضرت از اين مبلغ نمىگذرد ، حالا اين وجه را متقبل شويد يا در مقام استعفاء برآييد . مشير الدوله فورى قلم روى كاغذ آورد ، هشتاد هزار تومان به اسم اعليحضرت و بيست هزار تومان به اسم شاهزاده عين الدوله حواله نوشت و فرستاد به تجارتخانهء طومانياس و يا به ادارهء ديگر به هرجهت پول را داد و ختم عمل شد . عين الدوله قريب به همين اندازه از ارفع الدوله گرفت و او را به محل مأموريت خود روانه نمود . » « 2 »
انتخاب وزير براى وزارت تجارت
: در زمان صدارت عين الدوله ، بخشنامهء زير صادر گرديد : « به عموم حكام ولايات مخابره مىشود چون امر وزارت تجارت به موجب حسن انتخاب ذات اقدس ملوكانه روحنافداه ، به وزير مستطاب اشرف ارفع امجد اسعد و الا سركار شاهزاده حاجى سيف الدوله دام اجلاله واگذار گرديده ، حسب الامر اقدس اعلى ابلاغ مىشود كه از اين تاريخ به بعد ، كليهء امورات وزارت جليلهء تجارت را به حضرت معزى اليه رجوع نموده بر حسب اوامر مؤكد بندگان اعليحضرت اقدس همايون روحنافداه نسبت به مأمورين و نمايندگان وزارت تجارت نهايت تقويت و محبت به عمل آورده ، اسباب پيشرفت مقاصد عاليه شاهانه را از هرجهت فراهم و رجوع اين كار را به حضرت معزى اليه به عموم تجار اعلام و ابلاغ نمايند .
سلطان عبد المجيد . « 3 »
طرز ادارهء تهران و ولايات
« حكومت تهران به عهدهء نايب السلطنه كامران ميرزا ، سومين فرزند شاه واگذار شده . وى علاوه بر اين سمت ، نظارت حربيه ( وزارت جنگ ) را نيز داراست ، معاونى به نام وزير تهران دارد . حكومت تهران داراى سه ادارهء ( پليس ، احتساب و تنظيمات ) مىباشد . حدود اختيارات پليس فوق العاده محدود است .
ايران به سى و پنج ولايت تقسيم شده است ، حكومت ولايات در مقابل مبلغى معين پيشكش ،
هامش
( 1 ) . اسناد و نامههاى تاريخى ، پيشين ، ص 374
( 2 ) . تاريخ بيدارى ايرانيان ، ج 3 ، ص 287
( 3 ) . مقالهء سروان محمد كشميرى در بررسيهاى تاريخى سال پنجم ، شمارهء 6 ، ص 149