همگى را وارد سازمان اينتر ناسيوناليستى فراموسون مىنمودند . در اين فرقه براى اجراى نظريات معمار اعظم ، اصولى نظير اطاعت محض ، حفظ اسرار و غيره رعايت مىشد كه آنان را وادار به اطاعت بىچون و چرا از اوامر صادره مىكرد . اگر نظر كوتاهى به تاريخ 150 سالهء اخير ايران بيفكنيم خواهيم ديد كه در دوران تسلط اجانب در ايران چند صدراعظم كشور ما ، كه فراماسون نبودند يا كشته و مقتول شدند و يا پس از مدت كوتاهى خانهنشين و معزول گرديدند . . . پس از آنكه در لژها سوگند وفادارى و اطاعت از دستور معمار اعظم را ياد مىكردند ، به مقام صدارت عظمى برگزيده مىشدند . طبيعى است كه در دوران تصدى خود آنى روى از قبلهء ماسونى انگلستان برنمىداشتند . » « 1 »
تقسيم رشوه بين وزراء و درباريان
: ميرزا ابو الحسن شيرازى پس از آنكه در صف فراماسونها درآمد و اعتماد انگليسيها را جلب نمود ، با مقدار زيادى تحف و هدايا و پول نقد به معيت سرگور اوزلى راه ايران پيش گرفت تا با تقسيم رشوه و هديه ، حكومت ايران را به قبول درخواستهاى انگلستان وادار سازد . در اسنادى كه بين ادارهء هند شرقى و وزارت خارجهء انگلستان و نايب السلطنه و سرگور اوزلى ردوبدل شده ، مقرريها و رشوههايى كه بايد بين درباريان و نوكرهاى دربارى و زمامداران تقسيم شود قلم به قلم ذكر شده . در يكى از نامهها نوشته شده است : « وقتى شخصى از طرف اعليحضرت به عنوان سفارت در دربار تهران تعيين مىشود ، بايد بهاى پيشكشيهايى را كه به منظور معرفى خود به دربار ايران مىبرد از بودجهء عمومى پرداخت نمايد . . . » در جاى ديگر اوزلى ضمن گفتگو از مقرريها و رشوههايى كه بايد به اشخاص داده شود در مورد مقررى ميرزا ابو الحسن خان مىنويسد : « در عين حال توصيه مىكنم كه اين وجه بايد از طريقى داده شود كه همواره در اختيار سفير باشد تا هروقت كه رفتار ميرزا مخالف انتظار بود قطع شود . » « 2 »
حسنعلى خان اميرنظام گروسى ( 1236 - 1317 قمرى )
« يكى از رجال جليل القدر دورهء قاجاريه كه هم فردى خوشنيت و با كفايت بود و هم در فضل و كمال و حسن خط و انشاء از مبرزين آن عصر به شمار مىرفته ، مرحوم حسنعلى خان گروسى است كه از حدود 1253 تا پنجم رمضان 1317 قمرى كه اين دنيا را وداع گفته ، يعنى در طى شصت و چهار سال دايما در خدمت بوده و مشاغل نظامى و سياسى و ادارى مهم را در داخل و خارج ايران در عهده داشته است . اين مرد كه از عهد عباس ميرزا مصدر خدمات مهمى بود ، به علت حسن خدمت و پاكدامنى مورد عنايت ميرزا تقى خان اميركبير بود و مأموريتهاى مهمى در خارج از كشور به او محول گرديد . در سال 1275 وزير علوم 42 نفر از محصلين ايرانى را براى فراگرفتن علوم مختلف به پاريس فرستاد و مقرر گرديد كه حسنعلى خان سرپرستى آنان را به عهده داشته باشد . پس از هفت سال اقامت در فرنگ به ايران برگشت و بار ديگر مصدر
هامش
( 1 ) . فراماسونرى در ايران ، پيشين ، ص 21 به بعد
( 2 ) . همان ، ص 323 به بعد