تشكيل مىشود . چهار سرهنگ فرماندهى اين چهار هزار نفر را به عهده دارند و اين چهار سرهنگ در روزهاى تشريفات در اطراف شاه مىايستند .
ششمين ركن دولت شاهنشاهى ، ديوانبيگى مىباشد كه مباشر كل عدليه است ديوان بيگى اگرچه در بين اركان دولت درجهء ششم را دارد ، ولى در جلسات هيئت دولت كه در حضور شاه تشكيل مىشود ، در دومين جا مىنشيند . ديوانبيگى را معمولا هرگز از مقامش عزل نمىنمايند . وى قائممقام شاه در دادگسترى است . ولى ديوانبيگى شخصا ترجيح مىدهد كه يكى از مقامات چهار وزير قبلى را داشته باشد .
ديوانبيگى تمام مأمورين اجراى دادگسترى را در اختيار دارد و احكام او در سراسر كشور نافذ است . اگر از احكام حكام كسى شكايت داشته باشد ، به ديوانبيگى مراجعه مىنمايد .
ايشيك آقاسىباشى در روزهاى پذيرائى شاه ، رئيس كل تشريفات است . ايشيك آقاسى باشى عصائى به دست مىگيرد كه از تيغههاى طلا پوشيده شده است و بر روى آن جواهرات قيمتى نشانيدهاند و مرصع نشان است . اين شخص رئيس كل دربار ، فرمانده كل افسران ، مستحفظ شاه مىباشد . ايشيك آقاسى در حالىكه بر عصاى فرماندهيش تكيه مىدهد ، در جلوى شاه مىايستد . وقتى كه ايلچيان خارجى و ميهمانان شاه براى اداى احترام سر فرود مىآورند و به شاه تعظيم مىكنند ، ايشيك آقاسى بازوى آنها را مىگيرد و آنها را راهنمائى مىنمايد . وقتى كه شاه بر اسب سوار مىشود ، ايشيك آقاسى در جلو شاه حركت مىكند .
حكومت تهران تا قزوين نيز بر عهده اوست .
خوانسالار : ناظر لوازم و موادى است كه براى غذاى شاه ضرورت دارد ، و صورت مخارج آن را به اعتماد الدوله مىدهد و او از خزانه برمىدارد و به ناظر مىدهد . ناظر چهل خوان سالار يا ناظر ديگر در اختيار دارد و بر تمام صاحبمنصبانى كه تهيه غذاى شاه بر عهدهء آنها مىباشد يا در ميهمانيها وسايل غذا را فراهم مىكنند ، رياست دارد . منشى دربار يا واقعهنويس كسى است كه اوامر و احكام شاه را مىنويسد . همين شخصيت صورت مخارج را تنظيم مىكند و حساب آن را به اعتماد الدوله مىدهد . منشى دربار ، تاريخنويس و وقايعنگار نيز هست و كليهء اتفاقات سالانه را در عيد نوروز به اطلاع شاه و درباريان مىرساند . نوشتن نامه به سلاطين خارجى نيز بر عهدهء اوست .
منجمباشى : خير و شر را پيشبينى مىكند و نظريات او مورد احترام شاه و اطرافيان است منجمباشى به كمك تسبيح و آلاتى كه در اختيار دارد ، ساعات خوب و بد را تعيين و اعلام مىكند . علاوه بر اين ، منجمباشى سعد و نحس كواكب را تشخيص مىدهد و عواقب كارها را پيشبينى مىكند .
حكيمباشى : مثل منجمباشى نزديك شاه مىنشيند و او را از خواص گوشتها و اغذيهء مختلف آگاه مىكند . وى پزشك شاه و درباريان است و چون مسؤول حيات شاه است ، اگر شاه
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي ) — صفحة 376
مساهمون: مرتضى راوندى
ص٣٧٦