ولى اگر زمين ، فراوان و زياد نباشد او مجبور مىشود يك برنامهء دقيق براى نگهدارى آن درست كند ، بطورىكه بتواند بهترين محصول را بتدريج تحصيل نمايد . . . هرگاه بنوبت در زمين كشتوكار شود ( يك سال گندم ، يك سال پنبه ، و سال بعد ترياك كاشته شود ) زمين ممكن است بتواند قوتى را كه از دست مىدهد دوباره بهدست آورد . علاوه براين بوسيلهء كود حيوانى و كود سبز ، مثل شبدر و لوبيا و غيره ، مىتوان به عمليات « باكتريايى » در خاك كمك كرد ، و نيتروژن خاك را زياد نمود . . . « 1 » چنان كه گفتيم درجهء حرارت در رشد نبات تأثير فراوان دارد . « معمولا وقتى كه حرارت خاك به 42 تا 43 درجه فارنهايت مىرسد ، نمو نبات آغاز مىشود . . . گندم بهاره در 37 درجه فارنهايت شروع به نمو مىكند ، جو در 45 درجه ، سيب زمينى در 45 درجه ، غلات در 55 درجه ، و پنبه در 62 درجه فارنهايت نمو مىنمايد . ولى اگر درجهء حرارت از 90 بالا رود ، به آنها آسيب مىرسد . خربوزه ، خيار ، و ذرت و صيفيها در 90 تا نزديك صد درجه خوب نمو مىكنند . » « 2 »
ارزش اقتصادى آب
« اغلب ما در زندگى آب را به حساب نمىآوريم ، در صورتى كه از قديم الايام فعاليتهاى اقتصادى هميشه از روى مقدار آب هر محيط مشخص گرديده است . محصولات بر حسب ميزان باران و رطوبت حاصله در فصل ، كشت و كار مىشود . هميشه سكنهء نقاطى كه داراى آب فراوان نيست ، در زحمت مىباشند . اهميت آب براى انسان فقط در محلهاى خشك و جاهايى كه گاهى در ميزان تدريجى بارشش وقفه حاصل مىشود ، معلوم مىگردد .
افزايش موارد استعمال آب در شستشو و نظافت و خنككردن هوا و غيره - كه البته مربوط به بالارفتن سطح زندگى انسان است - در بعضى نقاط ، كه سابقا پرآب محسوب مىشد ، كسرى آب را فراهم آورده است .
يقينا قسمت عمدهء فعاليت اقتصادى انسان عبارت است از ميزانكردن مقدار رطوبت در تركيب ساير عوامل محيط . احتياج كشاورز به آب براى كشت محصول به خوبى واضح است ، ولى كمتر اشخاص به اين فكر مىافتند كه هرچه تمدن پيشرفت نموده و مردم شهرى شدهاند ، مصرف آب براى هر فرد نيز زيادتر شده و مرتفع نمودن احتياج به آب مشكلتر گرديده است .
فردى كه در نيويورك زندگى مىكند ، بطور متوسط 75 گالن آب در حمام و آشپزخانه مصرف دارد و بالنتيجه هرگونه كمآبى يا خشكسالى در منابع آب نيويورك خطر بزرگى را متوجه سلامتى ساكنين آن شهر عظيم مىسازد . البته اين مقدار آب ، قابل مقايسه با قديم نيست كه شايد هر نفر 5 گالن آب روزانه مصرف داشت . مصرف آب كارخانجات نيز شايان توجه است .
چنان كه امروزه مسألهاى در استقرار صنايع بهشمار مىآيد . . .
با مقايسهء نقشههاى تراكم باران و جمعيت ، به خوبى مىتوان ديد كه نفوس بيشتر در مناطقى گرد آمده كه رطوبت به حد متوسط است . . . رقم 20 اينچ باران در سال ، حد فاصل بين زمينهاى مرطوب و خشك بهشمار مىرود . . . اراضيى كه از ده اينچ باران در سال كمتر دارد
هامش
( 1 ) . همان ، ص 62 ( به اختصار ) .
( 2 ) . همان ، ص 71 .