محروم نمانند ، ايشان را در اين گونه تفريحات وارد مىكردند ، و يك يا چند شب از چراغان و آتشبازى را مخصوص زنان مىساخت . از سال 1018 هجرى قمرى نيز دستور داد كه روزهاى چهارشنبهء هرهفته ، گردش چهارباغ اصفهان و پل سى و سه چشمه منحصر به زنان شهر باشد تا بتوانند با روى گشاده و بىنقاب در آنجا تماشا و تفريح كنند . » « 1 »
تفريح و دلخوشى زنان طبقهء ممتاز در عصر شاه عباس
از تفريحات و سرگرميهاى زنان وابسته به طبقات متوسط و پايين اجتماع آگاهى و اطلاع كافى نداريم ، ولى مورخان و جهانگردان عصر شاه عباس ، جستهجسته ، مطالبى كه نمودار وضع اجتماعى زنان دربارى است ، در اختيار ما گذاردهاند . « پىيترودولاواله جهانگرد ، ضمن توصيف شكار شاه در ماه جمادى الثانى سال 1027 در اطراف فيروزكوه ، مى - نويسد : « . . . زنان حرم شاه در تيراندازى بسيار ماهرند . . . اگر تنها با شاه باشند با كمال چابكى و مهارت بر اسب مىنشينند و با شمشير و تيروكمان به شكار مىپردازند . . . »
خانمهاى ايرانى در عهد صفويه
شاه عباس گاه با زنان خود تنها به - شكار مىرفت و در اينگونه شكارها زنان با روى باز بر اسب مىنشستند ، و مانند مردان با تيروكمان با شمشير و تفنگ به شكار مى - پرداختند . شاه ، زنان حرم را نيز به تماشا مىبرد .
در اين شب ، سربازان و مأموران شاه تمام مردان را از بازارها و ميدانها و كويهايى كه چراغان شده بود دور مىكردند ، و حتى كاسبان اين قسمتها نيز دكانهاى خويش را به زنى از نزديكان خود مىسپردند ، و از آنجا دور مىشدند . پس از آن ، گروهى از خواجه - سرايان شاه مدخل كويها و ميدان و بازارها را مىگرفتند و گذشته از مردان ، زنان فقير را هم ، براى اينكه از دزدى و جيببرى جلوگيرى شود ، از آن حدود مىراندند . . .
شاه عباس در اينگونه شبها دستور مىداد كه در شهر جار زنند و تمام زنان جوان را از ايرانى و بيگانه به بازارها دعوت كنند . پس از فراهم شدن مقدمات ، شاه با زنان حرم براى تماشا مىآمدند . به نظر جهانگرد سابق الذكر : « لباس اين چهل خانم . . . از اطلس يا پارچههاى نخى رنگارنگ بود ، هيچگونه زينت و زيورى جز يك كمربند پهن زربافت نداشتند . . . به جاى رشتههاى مرواريد ، دو رشته گلابتون بزرگ زرين بر سر آويخته بودند . . . » سپس مىنويسد :
به عقيدهء من ، زنان ايرانى خيلى شبيه زنهاى شهر ناپلى « 2 » ما هستند كه به تغيير و تنوع لباس
هامش
( 1 ) . ر . ك : زندگانى شاه عباس اول ، پيشين ، ج 2 ، ص 256 و 231 .
( 2 ) .Napoli