در خانه جنگ كردم و بردند بنده را * در پيش قاضيى كه عزيز است و منتخب
دار القضا و بحث زن و شوى و جنگ و بانگ * از بعد گفتگوى به صد عيب و صد شغب
من باوجود پيرى خود كار كردهام * گاهى دوهفته يكشب و گه هفتهاى دوشب
سوداى پيرمرد حريص و زن جوان * تا روز بوسههاى جوانانه چپ و چپ
لب از لب حبيب جدا كردهام به زور * مىجويمش كنون من ديوانه لب به لب
اكنون هزارساله ره اندر ميان شده * از دلبرى كه دور نبوديم يك وجب
مادر زن حسود و برادرزن مصر * يارب كنند حشر قيامت به بولهب
تعليم مىدهند كه او پير و تو جوان * در دست هرچه داشته باشد ازو بقب
نحسند مثل عقرب و مريخ هردوشان * زن همچو ذوذنابه و مادر چو ذوذنب
فرزند نيز مرده و مانده نبيرهها * طفلان نارسيده رسيده به جد زاب
مردم عزب به خانه قاضى درون شوند * يا رب مرا چه شد كه برون آمدم عزب
از بيزنى است خانه خرابى و درد دل * وز مفلسيست اين الم و رنج و آن تعب
ترسم بسان غوره كند روى خود ترش * از هركه التماس كنم خوشهء عنب
اى دل وفا مجوى ز شمشير و اسب و زن * شفتالو از خيار نيابى و از غرب
مردان ببين كه از جهت زن چه مىكشند * اى روى زن سياه به هردو جهان چو شب « 1 »
* * * شيرين بدوش فرهاد از نسخه خطى خمسهء نظامى مكتب تيمورى 854 - 853 هجرى
از آنچه گذشت ، كمابيش به - وضع عمومى زنان در دوران قرون وسطى در ايران و ديگر ممالك شرق نزديك آشنا شديم . براى آنكه خوانندگان به وضع اخلاقى و اجتماعى زنان اروپايى در آن ايام نيز اجمالا آشنا شوند ، سطرى چند از كتاب زندگى روزانه در عصر سنلويى را كه مبين زندگى قرون وسطايى زنان فرانسه و اروپاست ، در اينجا نقل مىكنيم .
وضع زنها در پاريس :
فيليپرو - نوار يك شواليهء دانشمند كه به امور اخلاقى و فلسفى نيز توجه داشت ، در اواسط قرن سيزدهم ميلادى دربارهء آنها چنين اظهار نظر مىكند : « اولين فضيلت براى دخترها اطاعت است ، زيرا وظيفهء زنها اطاعت كردن است .
زنان بايد جسور ، طمعكار و مسرف
هامش
( 1 ) . ج 2 ، ص 61 - 355 ( با حذف پارهاى ابيات ) .