ولى او قبل از آنكه روزه را بشكند بين مردم تقسيم كرد . ناطق بزرگى بود . در مسائل فقهى صاحبنظر بود . بعد از على ، عبد اللّه بن عباس ، و عبد اللّه بن عمر ، عايشه يكى از بزرگترين شخصيتهاى علمى و عقلى عالم اسلام است .
خديجه ، نخستين زن پيغمبر نيز از زنان نامدار اسلام است . در چهل سالگى با محمد 25 ساله ازدواج كرد . در آن روزگار ، زنهاى عرب بسيار آزاد بودند ، و خديجه راجع به اين ازدواج مستقيما با محمد ( ص ) گفتگو كرد . در روز عقد ، ابو طالب و ديگر شخصيتها جمع بودند و ابو طالب خطبهء عقد را خواند 25 سال بعد از ازدواج زنده بود و در اين مدت ، حضرت ، زن ديگرى اختيار نكرد . براى محمد ( ص ) 6 فرزند آورد كه دو تا پسر بودند و در كودكى مردند ، و دختران او فاطمه ، زينب ، رقيه ، و ام كلثوم بودند . زينب با پسرعموى خود ازدواج كرد ، رقيه و ام كلثوم با عثمان عروسى كردند ( يكى بعد از ديگرى ) و فاطمه با على ازدواج كرد .
پيغمبر به خديجه علاقهء فراوان داشت ؛ مىگفت : او قبل از همه به من ايمان آورد ، موقعيت اجتماعى او در تبليغ و اشاعهء اين مذهب بسيار مؤثر بود .
فاطمه ، دختر پيغمبر ، زنى زيبا بود ، 8 سال قبل از هجرت متولد شد . ابو بكر و عمر داوطلب ازدواج با او بودند ولى پيغمبر سكوت كرد ، و بالاخره با ازدواج او با على موافقت كرد و على با فروش زرهى كه در جنگ بدر به دست آورده بود مقدمات عروسى را فراهم كرد .
هنگام عروسى ، فاطمه كمتر از 18 سال داشت . على كار و تلاش زيادى مىكرد تا قوتى به دست آورد . زنش نيز در خانه كار مىكرد ؛ گندم آرد مىكرد و آب از چاه مىكشيد .
باوجود فقر شديد ، هرگز گدايى را از خانه دور نمىكرد . گاه تمام غذاى خود را به گدايان مىداد و خود گرسنه مىماند . . . روزى سلمان براى كمك به فقيرى به فاطمه رجوع كرد ، او گفت :
سه روز است كه غذا نخوردهام ، ولى پارچهاى داشت داد ، و سلمان آن پارچه را فروخت غله خريد و به فاطمه داد و او آرد كرد و نان پخت . سلمان از او خواهش كرد كه چند قرص نان براى پسرهاى خود نگه دارد ، او گفت : اين مال من نيست ، زيرا من پارچه را براى خدا دادم .
پنج اولاد داشت : سه پسر به نام حسن ، حسين و محسن ، و دو دختر به نام زينب و ام كلثوم .
محسن زود مرد . فاطمه در دوران كوتاه زندگى ، رنج فراوان كشيد . در جنگها از زخمهاى پدر خود و على مراقبت مىكرد . در 28 سالگى به علت كمخوراكى و گرسنگى درگذشت . پيغمبر در حق او مىگفت : « فاطمه ملكهء زنهاست در بهشت » .
ديگر از زنهاى نامدار عالم اسلام ، ربيعهء بصرى قابل ذكر است . ربيعه در سال 713 ميلادى ( 95 ه . ق . ) متولد شد . زنى زاهد و عابد بود ، تن به ازدواج نداد . حاكم بصره به او پيشنهاد عروسى كرد ، ولى او نپذيرفت . شاگردان زيادى داشت ؛ از جمله بابك بن دينار ، شيخ بلخى و حسن بصرى از شاگردان او بودند و نزد او تلمذ مىكردند . روزى سفيان ثورى نزد او از خدا براى سعادت و بهروزى خود كمك طلبيد ، ربيعه گريست و گفت : تو بايد دنيا را طلاق بدهى . . . وقتى به او چهل دينار دادند ، نگرفت و گفت : خدايا ، حتى از تو هرگز براى سعادت مادى خود طلبى نكردم ، چگونه از اين مرد اين مبلغ را بگيرم ؟ او به شاگردان خود مىگفت : هميشه كارهاى خوب خود را كتمان كنيد و به اين و آن نگوييد . چون بيمارى را
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي ) — صفحة 638
مساهمون: مرتضى راوندى
ص٦٣٨