بزرگ و گرم ، گران تمام مىشود . پس اگر صرفهء فروش ميوههاى گرمسيرى بيشتر از حمل آنها از نقاط گرمسير باشد ، مىتوان به چنين كارى دست زد . « 1 »
اكنون بار ديگر وضع كارگران و پيشهوران را در ايران مورد مطالعه قرار مىدهيم :
وضع كارگران كاشان در سال 1256 ه . ق .
كنتسرسى ، سفير فوق العادهء فرانسه ، شرحى از مشاهدات خود در كاشان نوشته كه خلاصهء آن از اين قرار است : « كاشان از جهت صنايع و كارخانجاتش مهمترين شهر صنعتى ايران بهشمار مىرود .
حاكم آنجا عموى شاه كنونى ( محمد شاه قاجار ) است .
در همان روز ورود ما ، با يك مأمور راهنما از طرف حاكم به بازديد شهر پرداختيم .
در كارخانههاى شعربافى ، منسوجات گوناگون و گرانبهايى ملاحظه شد ، كه الحق مىتوان گفت بهترين و زيباترين منسوجات ايران مىباشد . و من اعتراف مىكنم كه از مشاهدهء چنين پارچههاى ممتاز و دلپسندى بينهايت خوشوقت و متعجب شدم ؛ بخصوص ، از روحيهء نيرومند اين هنرمندان قانع و پركار كه در اعماق آن دخمههاى تاريك و مرطوب و با ابزار
هامش
( 1 ) . همان ، ص 8 .