نيز بافته مىشده است .
13 . انواع فرشهاى نفيس از قالى و محفورى و همچنين پردههاى گوناگون .
14 . يك نوع طيلسان كه پارچهء آن به رنگ آسمان بوده است .
15 . زندينچى : پارچهاى براى آستر لباس كه بهترين نوع آن را در بخارا مىبافتند .
16 . فرشهاى فاخر بافت ارمنستان و فرشهاى گرانبهاى دشت ميشان شهرت داشت
17 . در نيشابور ، پارچههايى به نامهاى راخته ، تاخته ، مقنعه ، ملحم ، ابريشمى ، مصمت ، عتابى ، سعيدى ، ظرائفى ، مشطى و جامههاى موئين ؛ و از ابيورد جامهاى به نام زنبفت ، و از نسا ، جامهاى به نام بنبوزى ؛ و در قهستان خراسان ، فرش و سجاده ؛ و در غرجستان و بخارا ، فرشهاى مرغوب ؛ در سمرقند ، جامههاى سيمگون و سمرقندى ؛ و در آمل و سارى ، نوعى جامهء زيبا ؛ و در قومس ( دامغان ) ، دستارهاى سفيد از پنبهء معلم ( بر وزن محكم ) ساده و حاشيهدار ، كه گاه قيمت يكى از آنها به دوهزار درهم مىرسيد ، و نيز كسا ، طيلسان ، و جامههاى پشمى نازك ؛ و در مازندران ، طيلسان و پارچههاى كتانى ؛ و در اردبيل ( در آذربايجان ) ، پارچههاى پشمى و انواع فرش ؛ و در عسكر مكرم ( نزديك اهواز ) ، مفصلههاى ابريشمين ؛ و در ارجان فارس ، جامههاى كندكى و بربهارى ؛ و در دارابجرد ، حصيرهايى مانند حصيرهاى آبادان ؛ و در جهرم ، فرش و پرده ؛ و در شيراز ، كساء ، جامهء منير ( بر وزن مدبر ) برد ، خز ، ديبا ؛ و در فسا جامه و پردهء ابريشمين گرانقيمت و فرشهاى نفيس و منير و دستارهاى شرابى و طرازهاى رنگين و طلادوزى كه در تمام جهان نظير نداشته است ، مىبافتند .
در كازرون ، حرير نازك ( قصب ) دبيقى ، مخمل ؛ در بم ، دستار ، طيلسان ، جامههاى گرانبها ، در جهرم ، انواع فرش ، سجاده . . . در همدان و قم ، يك نوع پارچهء مرغوب مىبافتند و به شهرهاى مختلف ايران و جهان صادر مىكردند .
گذشته از آنچه ذكر شد ، دهها نوع ديگر پارچه و فرش از قبيل برنگان ( نوعى گليم ) ، خيش ( كتان كلفت ) ، اطلس ( ديبايى كه تار و پودش ابريشم باشد ) ، منديل ( دستار ريشهدار ) ، بستر آهنگ كه در عربى مقرم و مقرمه نامند ، در ايران تهيه مىشده . . .
از مصنوعات ديگر ايران :
در رى ، مقراض و شانهء بسيار مرغوب و انواع كاسه ؛ در طوس ، انواع ظرف و ديگ و مجمر از سنگهاى اطراف ؛ در هرات ، انواع ظرفهاى مسين ؛ در بلخ و ترمذوارجان ، صابون مرغوب ، در سمرقند ، كاغذ و يك نوع پوست كه بر روى آن مىنوشتهاند . - كاغذيان يا كاغذ - سازان سمرقند شهرت داشتهاند ، - و نيز ديگهاى بزرگ مسى در اين شهر مىساختهاند . در خوارزم ، شمع ، كلاه ، شمشير ، زره ؛ در بيار مازندران ، گل ساختمان كه با آن بناهايى مىساختهاند كه در دنيا نظير نداشته است . از قم ، انواع كرسى ، تخت ، زين و برگ به اطراف صادر مىشده و از همدان ، كفش به ديگر نقاط صادر مىشده است . » « 1 »
هامش
( 1 ) . شاهنشاهى عضد الدوله ، پيشين ، ص 60 - 254 ( به اختصار ) .