سياست عشايرى رضا شاه را ، چون غلط تعبير و بد اجرا كردند ، لاجرم تلفاتى سنگين بر چهارپايان اهلى وارد آمد ، و عشاير دچار فقر و مسكنت شدند و از عدهء آنان كاسته شد .
قالىبافى در ايلات
تأثير منفى ابن عوامل ، در اقتصاد مملكت به حدى بود كه او در سالهاى آخر سلطنت خود ، مجبور شد اين سياست را تعديل كند . . . ظاهرا اتخاذ اين روش ، كه خانها را مسؤول امنيت مناطق خود كنند ، در فارس ، خوزستان ، در مواردى نتايج نسبتا مطلوبى دارد ، مشروط براينكه عناصر خوشنامترى را از ميان عشاير انتخاب كنند . . . سياست اعطاى اختيار به رؤساى عشاير ، در صورتى كه ناشى از ضعف باشد و توأم با نظارت كافى نباشد ، قطع نظر از تمام فوايد و مزاياى موقتى كه دارد ، مشكل مىتوان آن را سياستى مطلوب و مناسب براى دورانى مديد دانست . » « 1 »
خريدارى اسلحه و فروش روغن و گوشت
در زمان صدارت عين الدوله ، تلگراف زير ، روش عشاير را تا قبل از استقرار حكومت پهلوى تا حدى روشن مىكند :
« جناب مستطاب اجل افخم آقاى وزير مخصوص دام اقباله ، در ضمن اخبار تلگرافى بهبهان ، به عرض خاكپاى مهر اعتلاى مبارك اقدس ملوكانه ، روحنا فداه ، رسيد .
تجار آنجا از طرف بنا در معشور و رامهرمز ، در خفا تفنگ و فشنگ وارد كرده به الوار كوهكيلويه به قيمت گزاف فروخته ، در عوض روغن و گوسفند خريدارى نموده به كويت و بحرين حمل كرده موجب گرانى روغن و گوشت شده است . حسب الامر ، اكيدا مقرر است كه تفصيل اين فقره چيست . البته به حكومت بهبهان قدغن اكيدا نمايند جلوگيرى از اين حركات تجار نموده ، نگذارند تفنگ و اسلحه وارد نمايند ، و از حمل روغن و گوسفند به خارجه هم ممانعت كرده تلگراف التزام بگيريد ديگر روغن و گوسفند به خارجه حمل نكرده اسباب ترقى روغن و گوشت را فراهم نكنند ، و نتيجهء اقدامات را در اين باب اطلاع دهيد .
به عرض برسد ، در اينجا هم به ادارهء گمرك ابلاغ شد كه به مباشرين گمركى اينجا
هامش
( 1 ) . مالك و زارع در ايران ، پيشين ، ص 505 - 500 ( به تناوب و اختصار ) .