4 . شرايط و رسوم كشت باغ و تاكستان و طرز نشاندن تاك .
5 . آشنا شدن به طرز زراعتهاى بزرگ ، يونجه ، كنجد ، كرچك ، خشخاش ، شاهدانه ، گندم ، جو و غيره
6 . فهرست سبزيهاى معمول آن زمان و طرز كشت سبزيهاى مختلف .
7 . نام ميوهها و طرز پيوند آنها كه چه درخت ميوهاى را به كدام درخت ميوهء ديگر مىتوان پيوند نمود .
8 . گلابكشى و عرقكشى از انواع گياهان معطر .
9 . زنبوردارى و پرورش زنبور عسل .
10 . پرورش كرم ابريشم .
11 . طرز ساختن پنير و انواع مرباها و حلويات و پختن شيرينيهاى مختلف .
12 . سركه انداختن و طرز تهيهء ترشيهاى متنوع و طرز تهيهء آبغوره .
13 . خشككردن ميوهها و نگهدارى سبزيها بطور صحيح .
14 . طرز كود دادن به زراعات و آبيارى و شناختن خاكها .
و بسيارى مطالب ديگر كه امروز مىتواند براى خواستاران ، راهنماى بسيار ارزندهاى باشد . » « 1 »
در روضهء دوم اين كتاب ، از ساعت سعد و نحس براى فعاليتهاى كشاورزى گفتگو شده ، و از دعاها و تعويذهايى كه براى دفع ملخ و كرم و مورچه و كبك سودمند است سخن رفته است .
براى دفع ملخ : « آنچه زراعت را نقصان رساند ، دعا بر چهار پارهء كاغذ بنويسيد و بر چهارگوشهء زمين بر سر چوب كنيد ، بلاها مىگرداند ؛ و دعا اين است : و حيل بينهم و بين ما يشتهون كما فعل باشياعهم من قبل انهم كانوا فى شك مريب . » « 2 »
چون از مطالب و تعاليم سودمند اين كتاب ، مكرر مطالبى در فصول مختلف ذكر كردهايم ، در اينجا به اين مختصر قناعت مىكنيم .
هامش
( 1 ) . فاضل هروى ، ارشاد الزراعه ، به اهتمام محمد مشيرى ، ص 2 ( مقدمه ) .
( 2 ) . همان ، ص 62 .