علاقهمند شدند . اهل علم كوشش مىكردند كه كيفيت محصول و بازده كار را اصلاح كنند .
انواع گندم را مورد آزمايش قرار دادند و بهترين نوع آن را معين كردند . وسايلى برانگيختند كه گندم را بيش از ده سال در انبار حفظ كنند . كيفيت و كميت غذاى چهارپايان مورد مطالعه قرار گرفت . بعضى از دانشمندان چگونگى تغذيه و تنفس گياهان را مورد تحقيق قرار دادند ، و به اهميت و نقش كود در پرورش گياهان و درختان پىبردند . فن كشاورزى رو به ترقى نهاد .
اولين مدرسهء كشاورزى در سال 1822 در فرانسه تأسيس شد . در انگلستان نيز فن كشاورزى سيرتكاملى خود را طى كرد . كشاورزان بجاى آنكه يك سال درميان كشت كنند « آيش » نوع كشت را تغيير دادند ، و اين روش به توسعهء گلهدارى در سراسر اروپا كمك كرد . در نتيجهء افزايش كود حيوانى ، زراعت بنوبهء خود ، گسترش يافت . نژاد گاو و گوسفند از جهت كيفيت و كميت گوشت و پشم ، مورد مطالعه دقيق قرار گرفت . گاوآهن قديمى جاى خود را به نوعى گاوآهن مضاعف داد ، كه خيلى بهتر از سابق ، خاك را زيرورو مىكرد . استفاده از كود حيوانى و مواد آهكى مورد توجه قرار گرفت . از استخوان حيوانات بعنوان بهترين كود استفاده كردند ، و گرد آن را در مزارع و باغها براى تقويت زمين ، به كار بردند ، و كمكم كشاورزان به اهميت فسفر و پتاسيوم در تقويت زمين پىبردند . فضولات طيور را در كار كشاورزى مورد استفاده قرار دادند ، و براى تحصيل اين كالا به رقابت پرداختند .
فكر مكانيكى كردن كشاورزى ، سبب گرديد كه بتدريج ماشينهايى اختراع كنند كه به يارى آن ، بتوانند زمين را شخم بزنند ، دانه بكارند ، علفهاى هرزه را خارج كنند ، درو كنند و حبوبات را بكوبند .
بارور كردن زمينها و مزارع بوسيلهء كودهاى شيميايى و مكانيكى كردن كشاورزى ، اقدامات بسيار مفيدى بود ، ولى اگر نمىتوانستند كه درجهء رطوبت مزارع را تحت بازرسى قرار دهند ، و در مواردى كه آب زيادى در مزارع وجود داشت ، آن را خارج كنند ، و هنگامى كه آب كافى وجود ندارد ، به آن آب برسانند ، همه اين فعاليتها بى مورد بود ؛ و بازده كشاورزى افزايش نمىيافت . براى حل اين مشكل ، فن زهكشى را به كار بردند . اساس روش جديد اين بود كه با ايجاد لولهكشيهاى زيرزمينى ، كه تقاطع آنها متصل به يكديگر مىباشد ، آب را از مزارع خارج كنند . به اين تدبير ، خشك كردن مناطق باتلاقى عملى شد . با كمك دستگاههاى جديد ، سرزمينهاى خشك شده و مستعد كشاورزى توسعه يافت . پيش قدم اين كار ، هلنديها بودند ، بعدا ساير كشورها از هلنديها پيروى كردند .
چون باد شديدى كه از جانب اقيانوس مىوزيد تپههاى شنى را با سرعت 20 تا 25 متر در هر سال به طرف داخل پيش مىبرد ، در سال 1787 براى جلوگيرى از پيشرفت تپههاى شنى به داخل ، شروع به كاشتن درخت كاج دريايى كردند ، و با اين تدبير هشتادهزار هكتار زمين را درخت كاج پوشيده شد .
در همين ايام ، در سراسر اروپا با حفر چاههاى آرتزين ، كوشش مىكردند كه مناطق خشك يا كم آب را از بىآبى نجات دهند . » « 1 »
هامش
( 1 ) . تاريخ صنايع و اختراعات ، ترجمهء حسن صفارى ، ص 361 به بعد ( به اختصار ) .