سال ، على با صد نفر بر سر قبيلهء بنى سعد حمله برد ، چون افراد قبيله گريخته بودند ، پانصد شتر و دههزار گوسفند غنيمت مسلمانان شد . « 32 »
پيشواى اسلام ، براى گسترش دين خود ، چنان كه گفتيم ، سياست عاقلانهاى به كار بست و براى آنكه پيروان خود را به جهاد برانگيزد ، به آنان گفت : « لنا احدى الحسنين » يعنى ما به يكى از دو سعادت خواهيم رسيد . اگر كشته شويم به بهشت مىرويم و اگر پيروزى يابيم به غنيمت مىرسيم .
فتوحات مسلمين
در عرف فقهاى اسلامى ، سرزمينى را كه سپاه اسلام با اجازهء امام به قهر و غلبه به اختيار درآورد ، « مفتوحة عنوة » ، و آن را كه به صلح بگشايد ، خواه مردم آن به طوع و ميل اسلام بپذيرند و يا ولى اسلام با آنان با شرط پرداخت جزيه و خراج صلح كند ، « مفتوحة صلحا » گويند .
پس از جنگ بدر ، شمارهء پيروان اسلام به سرعت فزونى گرفت . عدهاى از روى ايمان و عقيده و جمعى به اميد كسب غنيمت ، و برخى براى حفظ مال و جان خود ، به آيين جديد روى آوردند . قبل از آنكه از جنگ احد سخن گوييم ، ببينيم مقررات اسلام در مورد انفال و غنايم جنگى از چه قرار است :
انفال و غنايم جنگى
در سورهء 8 ، انفال ، آيهء يكم ، از مقررات مربوط به انفال ، يعنى غنايمى كه بدون جنگ از دشمنان به دست مسلمانان آيد ؛ نظير زمينهاى خراب بىمالك ، معادن ، بيشهها ، فراز كوهها ، كف رودها ، ارث كسى كه وارث ندارد ، قطايع ملوك ، خلاصه منابعى كه بيرنج حاصل شود ، گفتگو شده است .
« يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفالِ ، قُلِ الْأَنْفالُ لِلَّهِ وَ الرَّسُولِ ، فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَصْلِحُوا ذاتَ بَيْنِكُمْ وَ أَطِيعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ . »
( چون امت از تو حكم انفال را سؤال كنند ، جواب ده كه انفال مخصوص خدا و رسول است . در اين صورت شما مؤمنان بايد از خدا بترسيد و به صلح و مسالمت و اتحاد بين خودتان بپردازيد و خدا و رسول را اطاعت كنيد ، اگر اهل ايمانيد . )
و در سورهء انفال ، آيهء 41 از غنايم جنگى صحبت شده است :
« وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ . »
( اى مؤمنين بدانيد كه هرچه به شما غنيمت و فايده رسد ، خمس آن خاص خدا و رسول و خويشان او و يتيمان و فقيران و در راه سفرماندگان است . . . ) و نيز در سورهء 59 ، حشر ، آيهء 6 چنين مىفرمايد :
« و آنچه را كه خدا از مال آنها ( يعنى يهوديان بنى نضير ) به رسم غنيمت بازداد ، متعلق به رسول است كه شما سپاهيان اسلام بر آن هيچ اسب و استرى نتاختيد ، و ليكن خدا رسولانش را بر هركه خواهد مسلط مىگرداند ؛ و خدا بر هرچيز تواناست . »
غزوهء احد
در سال سوم هجرى ، قبيلهء قريش ، براى آنكه از شكست بدر انتقام بگيرند ، با قريب سههزار تن از مكه به سوى مدينه حركت كردند .
در اين نبرد براى تحريك احساسات مردم ، هند ، زوجهء ابو سفيان با 15 زن ديگر با سپاهيان
هامش
( 32 ) . همان ، ص 102 به بعد .