امرار معاش كنند . و اين واگذارى زمين ، يا موقت و يا مادام العمر و يا موروثى بود . » « 262 »
دين در دوران قبل از اسلام
« دين ايدهئولوژى مسلط يا شكل مسلط ايدهئولوژيك است كه در دوران اشكانى به صورت تثليث اورمزد ، ناهيد ، مهر درمىآيد و سرانجام در دوران ساسانى به شكل آيين زرتشتى يكتاپرستانه و اينبار مجهز به قواعد فقهى و شرعى ، اصولى و كلامى پايهء معنوى دولت قرار مىگيرد . ولى بين تخت و آتشكده پيوسته نبرد سختى در جريان است ، و شاهان اشكانى و به ويژه شاهان ساسانى ، گاه با تكيه به شورشها گاه با تكيه به طبقات ناراضى ، مىكوشند تا از قدرت موبدان و هيربدان بكاهند . درميان شاهان اين دوران هزار و پانصد ساله ، كورش و داريوش هخامنشى ، مهرداد اول و دوم و ارد و بلاش اشكانى ، اردشير ، شاپور و خسرو اول ساسانى نقش ويژهاى در تشكيل قدرت هيأت حاكمهء زمينداران و منصبداران و روحانيان بزرگ و سپهسالاران و رؤساى قبايل و خاندانهاى اشرافى دارند . » « 263 »
هامش
( 262 ) . ويژگيها و دگرگونيهاى جامعهء ايرانى در پويهء تاريخ ، ص 12 تا 23 ( به اختصار ) .
( 263 ) . همان ، ص 23 به بعد ( به اختصار ) .