علاقه داشتند كه در خاور نزديك تنها يك امپراتورى با دولتى نيرومند وجود داشته باشد كه بتواند شورشهاى تودهاى را سركوب كند ، اقتصاد را استحكام بخشد ، و بازرگانى بين كشورها را توسعه دهد . تجديد سازمان ارتش از جانب كورش اهميت اساسى دارد ، واحدهاى منظم سواران به صورت نيروى اصلى ضربتى سپاهيان پارس در مىآيند . . . » « 2 »
كورش با وسعت نظرى كه خاص او بود تصميم گرفت مغرب ساحل بحر الروم و جادههايى را كه به بنادر آن منتهى مىشد به تصرف خود درآورد و آسياى صغير و سرزمين ليدى را تسخير نمايد ، و از سوى مشرق آرزوى او حفظ امنيت و تصرف حدود « سيحون » و « جيحون » بود و سرانجام جان خويش را در راه اجراى هدف اخير از كف داد .
كورش پس از اشغال مناطق متصرفى فرمانروايان ماد و آشور و تسلط بر ارمنستان كنونى ( اورارتور ) و قسمتى از آسياى صغير تصميم به تصرف « ليدى » گرفت و پادشاه ليدى را به اطاعت خواند و به او اطمينان داد كه تاجوتخت او را بازگرداند ، ولى وى نپذيرفت و بالاخره بين طرفين جنگ درگرفت . پادشاه ليدى به تجهيز سوارهنظام پرداخت و كورش با حركت دادن شتران در پيشاپيش قواى خود به جنگ با دشمن پرداخت . اسبان ليدى از مشاهدهء حيوانى كه تا آن زمان نديده بودند ، متوحش شده راه فرار پيش گرفتند و پس از مقاومت مختصرى ، ساردس ، پايتخت ليدى ، به تصرف كورش درآمد .
در اين موقع كورش ، كراسوس ، پادشاه ليدى ، را فراخواند و گفت : « چون مردم شهر ثروتى سرشار دارند مىخواهد كه سربازانش را هم سهمى از آن نصيب شود بدون اينكه خود شهر غارت شود . كراسوس از جانب كورش به مردم اعلام كرد كه آنچه اشياء نفيس و گرانبها دارند براى سردار فاتح بياورند تا شهر غارت نشود و زنان و اطفال پايمان نشوند . كراسوس خود هر چه گنجينه داشت تسليم كرد . مردم شهر خواهوناخواه چنين كردند و به اين ترتيب مقصود كورش حاصل شد . » « 3 »
پس ازچندى كورش ، تصميم به تصرف شهرهاى پرثروت يونان گرفت و از آنان در خواست تسليم نمود . يونانيان كه از بركت تجارت ، غنى و ثروتمند شده بودند به پيشنهاد كورش جواب رد دادند ولى شهرهاى يونان ، يكى پس از ديگرى ، بر اثر اختلاف و تشتت و رشوهگيرى مسئولين امر ، تسليم قواى كورش شدند و به اين ترتيب ، چند شهر ثروتمند كه موقعيت نظامى مهمى داشت و داراى بهترين كارشناسان و سربازان بود مسخر حكومت جوان هخامنشى گرديد .
پس از پايان فتح آسياى صغير ، قواى كورش متوجه سرحدهاى شرقى گرديد و پس از مدتى گرگان ( هيركانى ) و پارت و سپس زرنگ ، رخج ، مرو و بلخ يكى پس از ديگرى مسخر او شدند . كورش پس از رسيدن به سيحون و ايجاد شهرهاى مستحكم دفاعى ، خود را براى حمله
هامش
( 2 ) . تاريخ جهان باستان ، ج 1 ، پيشين ، ص 254 .
( 3 ) . عهدنامههاى تاريخى ، گردآورى وحيد مازندرانى ، ص 4 ( به اختصار ) .