انتقال مراكز ملى از يونان به اسكندريه
اسكندر مقدونى پس از حمله به مصر ، شهر اسكندريه را بنا كرد . پس از مرگ او يكى از سردارانش به نام « بطلميوس » در 323 ق . م .
سلسلهء جديدى به نام « بطالسه » به وجود آورد و شهر اسكندريه را پايتخت اين دولت قرار داد . پس از آنكه در حدود قرن چهارم ق . م . تمدن يونانى محكوم به شكست گرديد ، حوزهء مطالعات علمى و فلسفى از يونان به اسكندريه منتقل گرديد . اسكندريه از بركت موقعيت مناسب جغرافيايى ، دروازهء شرق و غرب محسوب مىشد و محققين اين ناحيه مىتوانستند در محيط مساعدى كه به همت بطلميوس ، سردار نامى اسكندريه ، پديد آمده بود ، به مطالعات علمى و عملى دامنهدارى دست بزنند ؛ بخصوص كه در اين ايام در شهر زيباى اسكندريه رصدخانه ، كتابخانه و محلهايى براى تربيت و نگهدارى انواع حيوانات و نباتات وجود داشت . مىگويند در كتابخانهء اسكندريه ششصد هزار جلد كتاب وجود داشت و اهل تحقيق مىتوانستند با آزادى كامل از تمام منابع و وسايل موجوده براى بررسيهاى علمى استفاده كنند . در چنين شرايطى بود كه « اقليدس » معلم بزرگ هندسه ، كه در حدود 330 ق . م . در آتن متولد شده بود ، در سىسالگى ، به خواهش بطلميوس ، براى تدريس عازم اسكندريه شد و پس از مدتها رنج و مطالعه كتابى در هندسه نوشت كه مدت 20 قرن تمام هرگونه تغييرى در آن ، توهين به مقدسات شمرده مىشد . و حتى امروز نيز هندسهء اقليدس در دبيرستانها با تغييرى جزئى تدريس مىشود .
به عقيدهء پيرروسو ، پس از كتاب مقدس انجيل كه كثير الانتشارترين كتب جهان است نوبت به كتاب هندسهء اقليدس مىرسد كه سه قرن قبل از ميلاد مسيح نوشته شده و مكرر به زبانهاى مختلف جهان ترجمه و منتشر گرديده است . اقليدس به كمك نبوغ و استعداد خود توانست اكتشافات مبهم و كتب متفرق گذشتگان را مرتب و منظم سازد .
بطلميوس ( 168 - 90 ق . م . )
دانش اسكندريه
به نظر ولز ، « بطلميوس از ميان همهء ياران جوان اسكندر گويا در آوردن سازمان منظم علمى كه ارسطو به دربار فيليپ مقدونى رواج داده بود ، بيشتر كوشيد . بطلميوس مردى بود باهوش ، فوق العاده ، و آفريننده و متعادل ، با واقع - بينى . . . موزهاى كه در اسكندريه برپا كرد ، نخستين دانشگاه جهان بود . همچنانكه از نامش برمىآيد آن را براى خدمت موزهها اختصاص داده بود . . . اصولا دانشگاهى بود از مردم دانشمند كه بيشتر به كارهاى پژوهش و ثبت مىپرداختند و همچنين تا حدودى آموزش مىدادند . . .
به ويژه پژوهشهاى سياسى و جغرافيايى ايشان درست و خوب بود . نامهاى اقليدس كه هر دانشآموزى آن را مىشناسد و اراتوستن كه اندازهء زمين را گرفت و رقم او تنها 50 ميل از