ق . م . در ملطيه متولد شد . وى ضمن فعاليتهاى سياسى به كارهاى علمى نيز علاقه داشت .
او در سفرى كه به مصر كرد در حضور شاه و اعضاى دربار و روحانيون بوسيلهء طول سايهء هرم ، ارتفاع هرم را اعلام داشت و بزرگان را دچار حيرت و شگفتى نمود ؛ و موقعى به اين عمل مبادرت كرد كه سايهء هرم با ارتفاع آن برابر بود . وى بدون آنكه دليل و برهانى اقامه كند به كشف احكام زير توفيق يافت :
1 . هريك از اقطار دايره ، آن را به دو جزء مساوى تقسيم مىكند .
2 . زواياى طرفين قاعدهء يك مثلث متساوى الساقين ، با يكديگر برابرند .
3 . از تقاطع دو خط راست ، دو زاويهء متقابل به رأس به دست مىآيد كه باهم برابرند .
4 . هر مثلث قائم الزاويه را مىتوان در يك نيمدايره محاط كرد .
به احتمال قوى طالس بعضى اطلاعات جديد از قبيل فهرست خسوف و كسوف و غيره را از مصر با خود به يونان آورد . وى مىتوانست با تقريب بسيار ، خسوف و كسوف را به همان طريقى كه بابليها در دو هزار سال پيش از آن مىدادند ، پيشبينى كند . . . « به عقيدهء آبل رى « 198 » شايد مدتى در حدود يك قرن طول كشيد تا يونانيها توانستند همهء معلوماتى را كه اهالى كلده به آن دسترسى يافته بودند ، بياموزند و به ميل خود در آن دست ببرند . » در همان ايام كه خدايان گوناگون بر عقايد و افكار مردم يونان حكومت مىكردند ، و مردم بىعلم و اطلاع در مقابل آنها تعظيم و سجود مىكردند ، طالس شجاعانه قيام كرد و طبيعت را از قيد خدايان و قواى ماوراء الطبيعه نجات داد . مردم به او مىگفتند : علت اينكه باران مىبارد آن است كه خداى باران چنين خواسته است ؛ اما وى جواب داد ، نه اينطور نيست ، خدايان كارى به اين كارها ندارند بلكه هوا تبديل به آب شده است و به زمين مىريزد .
شيميدانهاى امروز 92 عنصر در طبيعت تشخيص دادهاند و كيمياگران قديم فقط چهار عنصر مىشناختند ولى طالس فقط به وجود يك عنصر كه آن آب بود عقيده داشت .
محيط مناسب ايونى ، با ظهور سلاطين مستبد محلى و حملهء ايرانيان ، وضع ديرين را از دست داد . عدهء زيادى از فلاسفه و دانشمندان در نتيجهء نامساعد بودن شرايط ، راه فرار پيش گرفتند و جمعى بوسيلهء حكومت وقت تبعيد شدند ؛ از جمله فيثاغورس از « ساموس » تبعيد گرديد .
اين شخص كه از نظر افكار اجتماعى مردى محافظهكار و مرتجع بود ، با جهانبينى مثبت ايونيها نيز به سختى مبارزه نمود و خود نيز هيچ فكر بديع علمى اظهار نكرد ؛ ولى پيروان او براى عدد ، مقام ممتازى قائل بودند . براى آنها حتى محاسبه ، چهار عمل اصلى جمع ، تفريق ، ضرب و تقسيم كارى عادى بود . عدهاى از پيروان اين مكتب ، اعداد زوج و فرد را از هم متمايز كردند و مجذورات و مكعبات اعداد را به دست آوردند . « چرتكه را از مصريان به عاريت گرفتند و آن مبدأ پيدايش جدول ضرب گرديد . » به عقيدهء آنها اشياء همه از نقاطى تشكيل يافتهاند كه در پى يكديگر قرار دارند . مثلا خط راست از اجتماع يك عده نقاط واقع بر يك استقامت تشكيل يافته است . . . تمام جهان را مىتوان بوسيلهء اعداد صحيح و يا بوسيلهء كسور نمايش داد .
هامش
( 198 ) .Abel Rey( 1870 - 1944 م . ) فيلسوف مورخ علوم ، اهل فرانسه .