مىريزد . پس از انتخاب زن و توافق در جهيزيه مراسم نامزدى در خانهء پدر عروس انجام مىگرفت . پس از انجام مراسم عروسى و پايان ضيافتها عروس را بر گردونهاى مىنشانند و جمع كثيرى از دوستان داماد گرداگرد گردونه را مىگيرند ، دختران نىنواز با مشعلها راه را روشن مىكنند ، چون به مقصد رسيدند داماد ، عروس را از آستان خانه به درون مىبرد ، پدر و مادر داماد ، عروس را تهنيت مىگويند و او را در مجمع خانوادگى مىپذيرند و در عبادت خدايان شركت مىدهند . بعد مهمانان ، عروس و داماد را به حجله مىبرند و در اطراف آنقدر پايكوبى و فرياد و فغان مىكنند تا داماد بيرون آمده پايان و نتيجهء كار را اعلام دارد . يك مرد مىتواند علاوه بر همسر خويش با زنان ديگر نيز آميزش كند . دموستنس مىگويد :
« از فواحش تمتع مىبريم با كنيزكان و زنان غير مشروع خود در اوقات روز ، سلامت جسم خويش را تأمين مىكنيم و زنانمان فرزندان مشروع براى ما مىآورند و وفادارانه خانههايمان را حفظ و حراست مىكنند . » خانوادهء يونانى عبارت است از پدر و مادر ( گاه زن دوم ) دختران شوهر نكرده ، غلامان و زنان و فرزندان و غلامان آن پسران . سوگوارى نيز در يونان مراسمى خاص دارد . جامهء سياه مىپوشند تمام يا قسمتى از موى سر خود را براى اهداء به مرده مى - تراشند و در روز سوم تابوت را درميان جمعى از مشايعين در خيابانهاى شهر گردش مىدهند .
زنان شيون و زارى مىكنند ، بر سينهء خويش مىكوبند و گاهى نوحهسرايان حرفهاى را استخدام مىكنند . بر خاك گور شراب مىريزند تا عطش روح مرده را فرونشاند و گاه حيوانى را بر آن قربانى مىكنند تا خوراك روح مهيا باشد . » « 173 » بعد مجلس تذكرى ترتيب مىدهند و از او به نيكى ياد مىكنند و مدايحى بر سنگ قبر مىنويسند .
مختصات دموكراسى يونان
چنان كه گفتيم در يونان قديم غلامان و اشخاص اجنبى حق مداخله در سياست و امور اجتماعى نداشتند ؛ بلكه اين حق انحصار به كسانى داشت كه پدر و مادرشان يونانى باشد و پس از 18 سالگى اين سوگند را كه سولون نوشته بود ياد كنند : « سوگند ياد مىكنم كه سلحشورى را به ديدهء بىاحترامى ننگرم و همميهنان خود را در صف جنگ تنها نگذارم و براى نگهدارى معابد و منافع ميهن ، خواه بتنهايى خواه بهمدستى ديگران ، بجنگم و كارى كنم كه در موقع درگذشتن از اين جهان ، كشور خود را بهتر از آنكه تحويل گرفته بودم به بازماندگان بسپارم ، به قوانين كشور فرمانبردار باشم و دين كشور را محترم شمارم . » براى آنكه خوانندگان بهتر به خصوصيات دموكراسى يونان واقف شوند قسمتى از خطابهء معروف پريكلس را در مراسم يادبود سربازان آتنى نقل مىكنيم .
« نام حكومت ما حكومت عامه است و اين ازآنجهت است كه ادارهء امور در دست عموم قرار دارد نه در دست عدهاى معدود . اما در ضمن اينكه قانون براى عموم است و به نحو يكسان در اختلاف خصوصى ، عدالت را تأمين مىكند ، حق برترى نيز مورد قبول ماست و هرگاه يكتن شهرنشين به طريقى از طرق ممتاز گردد ، اشتغال يافتن او به خدمت عامه نه از باب امتياز او بلكه پاداش استعداد و برترى اوست . فقر نيز مانع خدمت كسى نيست ، زيراكه هرمردى
هامش
( 173 ) . همان ، ص 60 تا 99 ( به تناوب ) .