نتيجهء انضباط شديدى كه در جامعهء اسپارتى حكومت مىكرد شجاعت قابل تحسين سربازان بود . در اين محيط خشك نظامى ، بازار هنر ، علم و فلسفه رواجى نداشت . اقتصاد اسپارت بسيار عقبمانده بود ، و بازرگانى و صنعت صورت خوبى نداشت . حكومت اسپارت با استعمال سكههاى زر و سيم مبارزه مىكرد و عمدا مىكوشيد تا شمشيرهاى سنگين آهنى بعنوان پول مبناى دادوستد مردم باشد . جنبشها و افكار مخالف حكومت به سختى و با شدت سركوب مىشد . در بين غلامان عدهاى جاسوس گماشته بودند تا توطئهكاران و مخالفان حكومت را بيدرنگ بكشند . حكومت اسپارت بر ترس و انضباط نهاده شده بود .
وضع اقتصادى در يونان قديم
شبه جزيرهء يونان و جزاير اطراف آن از روزگار قديم داراى وضع طبيعى مناسبى نبود . كمى آب ، فقدان اراضى حاصلخيز ، تضريس زياده از حد سواحل ، و وجود رودخانهها و نهرهاى سريع كمعمق و غيرقابل كشتيرانى به نامساعد بودن وضع طبيعى آن سرزمين كمك كرده است . بااينحال ، در خاك يونان ، غلات ، بخصوص جو ، انگور ، ميوه و عسل به عمل مىآمد و مناطق كوهستانى و ييلاقى آن براى پرورش بز و گوسفند و گاو آماده بود . علاوهبراين ، سواحل اين مملكت و جزاير آن ، بخصوص در فصل تابستان ، براى كشتيرانى مناسب بود . دريانوردان يونان از ديرباز با كشتيهايى كه با پارو يا بادبان و يا به كمك هردو حركت مىكردند ، به فعاليتهاى تجارى مىپرداختند . بازرگانان يونان روغن زيتون ، شراب و ساير كالاهاى يونان و آسياى صغير را به مناطق ديگر حمل مىكردند و با غلات ، برده ، فلزات ، و ساير مواد مورد احتياج مبادله و معاوضه مىكردند . بدين ترتيب از قرنها پيش از ميلاد مسيح ، در يونان ، تجارت مانند يك واسطهء ضرورى بين دو توليدكننده بوجود آمده و به دوشيدن هردو طرف مشغول شده است . بازرگانان اين منطقه ، پس از چندى ، بهجاى معاملات تهاترى و مبادلهء جنس به جنس ، پول مسكوك را وسيلهء معامله قرار دادند و توليدكننده و محصولش را بيشازپيش در اختيار خود درآوردند . پسازآنكه پول فرمانرواى بازار شد ، كمكم موضوع قرض ، تنزيل و ربا به وجود آمد . عدهاى به حكم احتياج ، زمين خود را فروختند . رشد فعاليتهاى بازرگانى و تكامل مالكيت و رواج رباخوارى ، سبب اختراع معاملات شرطى و رهنى گرديد و بتدريج طبقهء ناچيزى از مردم در پناه تجارت و معامله ، ثروت كلانى كسب كردند و عدهء كثيرى در نتيجهء استثمار شديد مالكين و ارباب صنايع ، و فروش اراضى خود ، به خيل بينوايان پيوستند . تجار از بركت پول سرشارى كه به دست آورده بودند كشتيهاى بزرگى ساختند و كالاهاى گوناگون از قبيل پارچههاى پشمى ، ظروف ، زينتآلات و اسلحه و غيره را به مصر ، فنيقيه و ساير مناطق صادر كردند و با تصرف سواحل « آگيا » و آسياى صغير مستعمراتى براى صدور اجناس مختلف به وجود آوردند . از اين دوره بر اثر بهرهكشى و استثمار شديد غلامان ، و محروم كردن عدهاى از مردم آزاد از حقوق اجتماعى ، اختلاف و جنگ طبقاتى در محيط يونان آشكار مىشود .
وضع طبقات
چنان كه گفتيم در يونان به اقتضاى وضع طبيعى و وجود كوهها و موانع گوناگون ، زمينه براى ظهور يك حكومت واحد و متمركز مناسب نبود . بههمين علت ، در شهرها و مناطق مختلف يونان ، نخست پادشاهان فرمانروايى