وحدت چين را عملى كرد و خود را نخستين خاقان شمرد . اين مرد خشن و لجوج كه خدايى جز خود نمىشناخت پسازآنكه ، مانند بيسمارك ، كشور خود را با خون و آهن متحد كرد بر آن شد كه ديوارهاى چين را كه براى دفاع از حملات احتمالى بربرهاى شمالى بطور ناقص كشيده شده بود ، به يكديگر متصل كند . او براى انجام اين كار بزرگ از دشمنان خود استفاده كرد . اين ديوار كه 1500 ميل طول دارد عظيمترين ساختمانى است كه بشر تاكنون برپا كرده است . به گفتهء ولتر « اهرام مصر در كنار آن ، چيزى جز تودههايى سست و بىاعتبار نيست » .
در طى ده سال عدهاى بيشمار در راه ساختن اين سد ، جان دادند و به گفتهء چينيان : « مايهء انهدام يك نسل و نجات نسلهاى بسيار شد . » « 139 »
طول اين ديوار 2450 كيلومتر است . بنا به عقيدهء « وارت اگ » ، سياح آلمانى ، ارتفاع اين ديوار در حدود 12 متر و عرض آن 5 / 10 متر و با سنگهاى سماق چهارگوش بنا شده . بموجب حسابى كه كردهاند براى ساختن ديوار چين در حدود سيصد ميليون متر مكعب سنگ سماق به كار رفته است ( يعنى 12 بار بيشتر از مقدار سنگى كه براى برافراشتن هرم خئوپس مصرف شده است . با اين مقدار سنگ مىتوان ديوارى به قطر 90 سانتيمتر و ارتفاع 40 / 2 متر ، اطراف زمين در مدار خط استوا كشيد . براى حفظ كشور و نگهدارى ديوار نهصد هزار سرباز در برجها و نقاط مختلف ديگر به مراقبت و ديدهبانى مشغول بودند . اين ديوار سترگ در خط سير خود از وسط صحراها و قلل شامخ كوهها و درههاى عميق گذشته و بدون ترديد بزرگترين سنگرى است كه دست بشر تاكنون در روى زمين براى مدافعه از دستبرد وحشيان و حفظ جان و مال خود به وجود آورده است . اين اثر عظيم كه بيش از دو هزار سال از عمر آن مىگذرد ، شايد با استحكاماتى كه دارد چندين هزار سال ديگر برجاى بماند . « 140 »
رالف لينتون دربارهء اين ديوار تاريخى مىنويسد :
چنان كه در بسيارى از كتب تاريخى منعكس شده ، منظور اصلى از ساختن ديوار بزرگ چين علاوه بر ممانعت از ورود قبايل وحشى ، جلوگيرى از خروج برزگران چين نيز بوده است . توضيح آنكه در آن زمان ، مانند دورههاى بعدى ، اساس اقتصادى امپراتوران به سهميهء محصولاتى بود كه عدهء بيشمارى برزگران و خردهمالكان به دولت مىپرداختند . و چون در اثر فشار حكومت مستبدانهء « شى هوانگتى » بسيارى از رعايا بخصوص آنها كه در نواحى مرزى مسكن داشتند ديار خود را ترك كرده و به قبايل بيابانگردان مىپيوستند ، كاملا منطقى مىنمايد كه دولت وقت براى جلوگيرى از پراكنده شدن منبع ثروتش اقدام به ساختن آن ديوار حصين كرده باشد . « 141 »
هامش
( 139 ) . تاريخ تمدن ( كتاب اول - بخش سوم ) ، پيشين ، ص 955 .
( 140 ) . مأخوذ از : مجلهء كاوه ، دورهء جديد ، شمارهء 37 ، ص 513 به بعد .
( 141 ) . سير تمدن ، پيشين ، ص 513 به بعد .