شدند . كه از دست صاحب قزوينى نبشته نشد از دست خواجه ناصر الدين نبشته شد . خواجه تمامت اعيان شهر را حاضر كرد . از اهل خبرة پرسيذه بمشورت تمامت چنانك خاطر ايشان ميخوآست از ده يكى ننبشت . تمامت اهل شهر شكر كردند .
كيغاتو عزم آب گرم كرد . از فلاحان يكى در ولايت آب گرم گندم مىكاريد و تخم مىافشآند . در حال اسب راند و نزد آن فلاح رفت پياذه شد . تخم را از دامن فلاح بدامن خود ستد . بر زمين مىافشاند بتركى مىگفت : « يوكى بيش از اقجيا يوكى بيش اقجيا » . يعنى : [ گ 39 آ ] خروار گندم به پنج اقچه . « 1 » اين همه از رآى و تدبير خواجه ناصر الدين بوذ . بعد از گرفتن ديوان خواجه را عادت آن بوذ بمجلس فقها مىرفت .
زمانى مستمع بحث ايشان مىشد . هر يكى را على حده تحسين و نوازش مىكرد .
روز آذينه بيست [ و ] سوم محرم « 2 » سنهء تسعين و ستمايه بعد از نماز در مسجد جمعه جماعت فقها بحث آغاز كردند . انجام بحث ايشان بتفسير اين آيه آمذ . كه :
« فَلَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ لَكُنْتُمْ مِنَ الْخاسِرِينَ »
. « 3 » هر يكى چنانك خوانده بوذ كلماتى گفتند . خواجه ناصر الدين تحسين كرد و گفت : اى و اللّه هر يكى عالمان روزگاريد . از خوانده و آموخته گفتيد و ليكن بما از اين آيت آنست كه حق تعالى در حق رسول عليه السلام فرمود كه :
« وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ »
. « 4 » اگرنه رسالت و بركت رسول بودى : « لكنّا من الخاسرين » . « 5 » غرض ازين آية كه لفظ رحمة در وى است رسول است عليه السلام . اگر حرمت مصطفى نمىبوذ مستوجب عذاب مىگشتيد .
فَلَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ .
پس اگر نه بودى عنايت الهى و رحمته يعنى آمدن پيغامبر ، لكنا من الخاسرين و آيه ديگر :
وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فِيهِمْ
، اگر نه بوذى در ميان خلايق يعنى يا
هامش
( 1 ) . آقجه يا آقچه ، اخچه ؛ واحدى از پول سلجوقيان بود كه به قول نخجوانى در دستور الكاتب پولى كمبها و براساس ديوان خاقانى از زر بود . شميس شريك امين ، فرهنگ اصطلاحات ديوانى دوران مغول ، فرهنگستان ادب و هنر ايران ، 1357 ، ص 23 .
( 2 ) . اصل : لمخرم .
( 3 ) . قرآن كريم : 2 / 64 .
( 4 ) . قرآن كريم : 21 / 107 .
( 5 ) . برگرفته از آيه فوق .