يكى عريضه از طرف رؤساى برّ عمان به اين مضمون كه بعد از بيرون نمودن امام ظالم فاسق كه سالم باشد بزرگان برّ عمان و رؤساى اعراب آن سامان به امامت عزّان بن قيس متفق الرأى شده به او بيعت كرده بر خود امير نمودند كه در ميان مسلمانان به عدل و انصاف حكم نموده از حد اعتدال خارج نشود و بيت المال را بالسويه قسمت كند و به جمعه و جماعت قيام و اقدام نمايد و اگر از جادهء نصفت و شريعت منحرف شود ، باز كافهء مسلمين جمع شده ديگرى را بر خود امير قرار خواهند داد و چون امارت عزّان به رضا و امضاى كافّهء رعايا و برايا است ، مأمور آن است كه كارگزاران دولت انگليس كه به عدل و رعيتدارى معروفاند در مقام رضاجويى رعايا بوده درصدد تقويت مخالفين عزّان نباشند .
ديگر كاغذى خود عزّان به كورنر نوشته كه رؤساى عمان و غيره متفق شده مرا بر خود امير و امام قرار دادهاند و من در كمال خيرخواهى نسبت به كارگزاران دولت انگليس حركت خواهم نمود و حسن ظّن من به كارگزاران دولت انگليس آن است كه ديگران را بر من ترجيح ندهند و مطالب ديگر را معتمد ما ، شيخ سعيد ، شفاها عرض و بيان خواهد كرد . بالجمله نوشتجات حضرات ترجمه شده پيش كورنر رفته و هنوز هيچ جوابى به جهت عزّان و تكليفى از براى ديگران مشخص و معين نشده . گويا بعد از جلوس كورنر جنرال جديد به مسند حكمرانى ، حكمى به جهت مسقط بشود .
صيد سالم هم عيال و اطفالش را در قشم گذاشته و از مداخل عباسى خرج معيشت نموده و در برّ شارجه مشغول استعانت از مشايخ و اعراب آن صفحات و جمعآورى استعداد است كه رفته مسقط را بگيرد .
صيد تركى هم در بمبئى مقيّد و منتظر است كه كارگزاران دولت انگليس تكليف او را چه مشخص نمايند .
سواد نوشتجات عزّان را كه به جهت حكومت بمبئى نوشته انشاء اللّه تعالى به دست آورده ارسال حضور خواهد نمود و ديگر كنون زياده از سه ماه است كه حكومت مسقط از دست اولاد صيد سعيد بيرون رفته تا به حال كار بندر عباسى معين نشده كه چه خواهد شد .
حاجى احمد رعيت انگليس و سالم مفلوك ، مفت بندر را مىخورند و در فكر كار خود هستند و هنوز كارگزاران فارس به فكر تصرّف و محافظت و يا اقلا بند و بست جديدى كه از روى مآل انديشى باشد ، نكردهاند با صيد سالم و غيره . موقع خوبى به جهت اجراى بعض امور به دست آمده اگر كارگزاران فارس در فكر باشند و بكنند .
مورخهء 27 شهر رمضان المبارك 1285 .
سند شمارهء ( 229 ) مورخ : 27 رمضان 1285 ق . / 1868 م . از : كارگزارى بندر عباس به : وزارت امور خارجه
فدايت شوم .
در اين وقت كه چاپار عازم حضور مرحمت ظهور بود ، لازم دانست كه به عرض عريضه جسارت ورزد . شرحى هم در عريضهء مورخهء هشتم رمضان المبارك عرض و تفصيلى از حالت صيد سالم ، امام مسقط ، معروض كرده است . چيزى كه تازه واقع شده اين است كه امام مسقط تجهيز قشون و تدارك چند جهاز در قشم نموده به طرف مسقط رفته است و هنوز خبرى نرسيده كه با خالوى خود و غاصب مسقط چه مىكند .
شرحى خدمت نواب مستطاب و الا شاهزاده حسام السلطنه در باب روانه كردن فدوى به طرف بندر عباسى نوشته بودم ، جوابى به دستخط خودشان در صدر عريضه مرقوم فرمودهاند . همان را لفا ارسال داشتم كه موجب مزيد اطلاع جناب عالى شده ، مكشوف گردد كه نرفتن فدوى ، به جهت اينگونه موانع و صلاحديد نواب و الا است ، اهمال و تعطيلى از جانب فدوى در كار نيست . امركم مطاع .
[ بالاى صفحه ] نمرهء 2 / 1 27 رمضان 85 [ 12 ] .
[ پشت سند ، بالا ] كه بندر عباسى در باب مسقط .
[ سجع مهر پشت سند : ] الرافى ابو تراب حسنى حسينى .
سند شمارهء ( 230 ) مورخ : 22 ذيقعدهء « 1 » 1285 ق . / 1869 م . از : كارگزارى خارجهء فارس به : وزارت امور خارجه
هو
به تاريخ 22 شهر ذيقعدة الحرام از بندر عباسى است .
عنوان ، حسب الامر موقوف است .
در جهاز آتشى مورخهء چهارم شهر حال از راه بندر ابوشهر شرح مختصرى عرض و ارسال خدمت شد . انشاء اللّه از نظر انور گذشته است .
اكنون كه چاپار روانه است لازم شد مزاحم شوم .
نواب مستطاب مهدى قلى ميرزا حسب الامر چهاردهم آن ماه در يك فروند بغله از اهل قشم با صد نفر تفنگچى گرمسيرى سه روزه به جزاير هرموز و قشم رفتند و مراجعت نمودند . در جزيرهء هرموز
هامش
( 1 ) . براساس فارسنامهء ناصرى ، جلد 1 ، پيشين ، ص 833 .