تخطي إلى المحتوى الرئيسي

بررسى تاريخى ، سياسى و اجتماعى اسناد بندر عباس ( فارسي ) — صفحة 312

مساهمون:

ص٣١٢
خداوندگار با وجود اينكه از اطراف آنها را مطمئن نموده بودند كه تنخواه را ندهند و فدوى انفعال حاصل نمايم ، هر قدر كرده بودند و جوابهاى سخت داده بودند به سمع رضا اصغا نداشته ، تنخواه را با آنها قرارداد دو ماهه داده و نوشته به ضمانت تجار معتبر دريافت و آورده است . انشاء اللّه تعالى بعد از ورود جناب مقرب الخاقان قوام الدوله چنانچه برحسب احكام ، قرارى در كار فدوى داده شد كه تنخواه را با همان تجار قرارى مىدهم و ارسال حضور باهر النور مبارك خواهم ساخت و چنانچه قرارى داده نشود ، لاعلاج خود فدوى شرف آستان بوسى را ادراك خواهد ساخت و يا آنكه ميرزا آقا را روانهء آستان معدلت بنيان خواهد نمود كه من البداية الى النهاية از مكنونات ضمير هر كس و از گزارش حال آن ساحات خاطر مبارك را آگاهى دهد . چون لازم بود ، جسارت نمود . امره الاشرف الاجل مطاع . [ بالاى برگ دوم سند ] [ ] بنويسد . كاغذ هم به نظر اقدس همايون برسد .

سند شمارهء ( 221 ) مورخ : 7 شعبان 1285 ق . / 1868 م . از : كارگزار خارجهء فارس به : وزارت امور خارجه

در بيست و پنجم شهر رجب المرجب سنهء 1285 واقعات مسقط و آمدن جناب صيد سالم به جزيرهء قشم با اهل و عيال و استدعايى كه خدمت نواب مستطاب و الا حسام السلطنه نموده ، معروض داشتم . انشاء اللّه رسيده است و ملاحظه فرموده‌اند . نواب مستطاب معزى اليه هم مراتب را به عرض خاك پاى همايون معروض داشته و منتظرند كه به هر نحو امر و مقرر فرمايند ، جواب براى جناب صيد سالم بفرستند و عاليجاه ميرزا عبد اللّه را رجعت دهند . از قرار اخبار كه با اين جهاز آتشى رسيده است جناب صيد سالم مقيم جزيرهء قشم مىباشند و عاليجاه باليوز از ممبئى مراجعت ننموده است و عاليجاه حاجى احمد خان را هم با تلغراف به ممبئى خواسته‌اند و رفته است . حسب الامر نواب مستطاب و الا حسام السلطنه عاليجاه ميرزا عبد اللّه ورود خود را به شيراز و رسانيدن عرض و مستدعيات جناب صيد سالم را خدمت نواب و الا و اينكه نواب معظم اليه با چاپار به خاك پاى اقدس همايون معروض داشته و منتظر جواب مىباشند با تلغراف به عاليجاه حاجى احمد خان اطلاع داده از تلغراف او هم جوابى نرسيده است . به هر نحو و از هر جا اخبار برسد ، بعد معروض خواهد داشت . زياده جسارت ننمود . فى 7 شهر شعبان المعظم سنهء 1285 عرض شده است . [ امضا ]

سند شمارهء ( 222 ) مورخ : 15 شعبان 1285 ق . / 1868 م . از : كارپردازى ايران در بمبئى به : وزارت امور خارجه

هو كيفيت مسقط به نحوى است كه در عريضجات قبل به تفصيل عرض شده . صيد سالم مفلوك در گوشهء جزيرهء قشم خزيده و عزّان بن قيس در مسقط در كمال استقلال مشغول امامت است و از كمال حسن سلوك كه به خرج داده اكثر اهالى مسقط و عمان به جان و دل حكومت او را طالب و خواهان هستند . صيد تركى هم در بمبئى منتظر اعانه است و از كارگزاران دولت انگليس هنوز دستور العمل و حكمى به جهت اولاد صيد سعيد و حكومت مسقط نرسيده و عقيدهء اكثر مردم اين است كه كارگزاران انگليس در عمل مسقط دخل و تصرف را جايز نمىدانند و حضرات را به احوال خود وامىگذارند و بعضى مىگويند كه اگر كار چنين بود مىبايست صيد تركى را هم مطلق العنان نمايند و حال آنكه هنوز رخصت خروج از بمبئى به او نداده‌اند . على اىّ حال حاجى احمد و كرنيل بيلى در جهاز گذشته روانهء خليج فارس شدند و در اخبار نوشته بودند كه صيد سالم از زحمات حكمرانى مسقط به تنگ آمده مىخواهد در قشم آسوده بنشيند ولى حاجى احمد ، وزيرش ، او را نمىگذارد آرام باشد . در فكر جمع‌آورى لشكر از توابع بندر عباس و غيره است كه بر سر مسقط از اطراف دريا بيايد . خرابى ديگر كار مسقط اين است كه مأمور انگليسى مقيم آنجا حمايت عزّان را مىكند و ادّله چند اقامه مىنمايد كه مصلحت دولت انگليس در امضاء حكومت عزّان است نه تقويت صيد سالم و غيره و كرنيل بيلى طرف صيد سالم و ديگر اولاد صيد سعيد را دارند و در تقويت كار صيد سالم باطنا دستور العملى به حاجى احمد مىدهد . بايد ديد كه رأى كدام يك از اين دو مأمور پسند كارگزاران دولت انگليس شود و چه به نظر آنها بيايد . در اخبارها كه كم‌كم مذّمت حاجى احمد را مىنويسند از جمله نوشته بودند كه وقت آمدن ممبئى در مسقط پياده شد در مجلس عام گفته بوده است كه كورنر ممبئى مرا خواسته كه در تعيين امام به جهت مسقط مشورت نمايد و به زودى به لشگر و جهازات انگليسى برگشته ريشهء عزّان را به آب خواهم رسانيد . بعد از اظهار باد و بروت زياد كه خود را در ورطهء بلا ديده به خانهء كانسل انگليس رفته بود . اتباع عزّان هم در آنجا جمع شده بودند . مجددا حاجى احمد بناى بدحرفى و ياوه‌گويى را گذاشته بود . كانسل انگليس بعد از فهميدن آنكه حاجى احمد مست است [ و ] از روى عدم شعور حرف مىزند او را از دست اعراب خلاص و به جهاز رسانيده جانش را حفظ كرده بود . مورخهء پانزدهم شعبان المعظم 1285 .