نموده ، اخبار خواهد داد . اندكاندك به واسطهء عمل تذكره كار را آن قدر تعويق خواهد داد كه تا شب عيد نوروز رفتن فدوى متعذّر شود . از عيد تا اول پاييز هم به واسطهء گرماى مفرط نمىتوان سفر بل بالضروره حذر بايد كرد . در اين صورت علاوه بر آنكه مأموريت جان نثار باطل گرديده تا نه ماه ديگر بايد معطل و بيكار و بىمصرف در اين خانه كفحص القطاط بماند . بيم آن را دارد كه در خاك پاى اقدس همايون روحنا فداه و خدمت اولياى دولت قاهره آدم بىعرضهء بىكفايتى به قلم رود . استدعا آنكه تدبيرى در عالم آقايى بفرماييد كه وجود فدوى لغو نمانده ، نتيجه بر مأموريت فدوى مترتب شود . الامر الاشرف مطاع .
[ حاشيهء سند ]
مقرب الحضرت الخاقانيه .
تحقيق حال صيد سالم ، امام مسقط ، دخلى به عمل ميرزا عبد اللّه ندارد . او مأمور است با آقا محمد باقر ، فرستادهء خودم ، به تصرف و ضبط بندر عباسى و گفتگوهاى ديگر با خير الحاج حاجى احمد ، كه آن هم راجع به عمل بندر و ماليات آنجاست . اينكه پريشب گفتم شما حوصله كنيد تا حقيقت خبر امام مسقط به توسط قاصد انگليسها و اخبار تجارتى به ما برسد كه بدانيم امام مسقط جاى خود را تصرف مىكند و از آن حدود استيلا حاصل مىنمايد يا نه . اگر بر ملك رفتهء خود دوباره مستولى شد ، احكام شما را به او ندهيم و دستور العمل ديگر بدهيم و اگر عزّان بن قيس چنان كه حال متصرف است ، در تصرف خود خواهد داشت باز دستور العمل جداگانه به شما بدهيم و شما را روانه كنيم . سبب تأخير اين است كه آن شب مجملا گفتم . اين خبر هم تا اواخر رمضان قطعا معلوم مىشود زيرا كه خبر رسيده است كه صيد سالم با پنج جهاز و ششصد نفر از قشم حركت كرده و به طرف مسقط رفته است . هر چه بايد بشود ، اين چند روزه خبر صريح مىرسد كه او چه كرد . انشاء اللّه . دويم و سيم شوال شما روانه مىشويد [ ]
سند شمارهء ( 182 ) مورخ : 3 صفر 1285 ق . / 1868 م . از : كارگزارى بندر عباس به : وزارت امور خارجه
تعليقهء رفيعه در باب وجه بندر عباسى از بابت سنهء ماضيهء توشقان ئيل زيارت شد . چنانچه به همراه چاپار قبل عرض نموده بودم ، قرار وصول آن را با مقرب الخاقان مشير الملك داده و محل آن را معين داشتهاند . انشاء اللّه تعالى عنقريب دريافت و برات تجارتى انفاد حضور مىدارم .
فقرهء اظهار مشير الملك را كه نيز عرض شده بود از دار الخلافه خدمت نواب اشرف و الا حسام السلطنه نوشتهاند كه جناب خدايگان در باب بندر عباسى به عرض اقدس همايون رسانيدهاند زحمت و مشقتى در تصرف آن نبوده است . در موقع خلوت از خود نواب و الا استفسارى نمودم ، فرمودند : بلى ! نوشته بودند كه از جناب وزير امور خارجه چنين بىمحبتى ظاهر نشده است و گويا منظورشان آن بوده است كه بندر عباسى را از ديوان اعلى قبول نمايند و از جانب خود كسى را در آنجا بگمارند .
اين بنده عرض نمودم كه هرگاه چنين خيالى داشتند البته از اين بنده استفسار مىفرمودند و الى حال چنين فرمايشى از ايشان نشده است . هر كس چنين عرضى نموده است مقصودش احداث برودت و تكدّر فيما بين بوده است ، زيرا كه آنچه از حالات اهل [ ] استنباط مىشود راضى به مراوده و دوستى و يك جهتى فيما بين دو نفر نمىباشند . فرمودند : ما را كمال وثوق و اعتماد به محبّت جناب وزير بوده و هست و در اين مرحلهء بندر عباسى هم هرگاه چنين خيالى نموده باشند راضى هستيم به سبب اينكه وجوه ابواب جمعى بندر و توابع را آنچه معيّن شده است بدون كم و زياد به عرض حضور اقدس همايون رسانيدهايم و براى ما به جز زحمت وصول آن وجوه ، ديگر حاصلى نيست . هرگاه جناب وزير قبول فرمايند تخفيفى در زحمت ما حاصل خواهد بود .
عرض نمودم اقوى دليل بر صحت عرض اين بنده آن است كه در اين مدت ، جناب خدايگان هيچ وقت محلى از بابت مخارج وزارت خارجه و مواجب مأمورين از خاك پاى همايون استدعا ننمودهاند .
چگونه مىشود كه بندر عباسى را كه از هيچ جهت مناسبتى ندارد ، استدعا نمايند ؟ !
از اين مقوله گفتگو زياد شد كه عرض تفصيل آن موجب زحمت است . از بابت آگاهى بندگان خدايگان اجمالا عرض شد كه هرگاه خواسته باشند در خدمت نواب اشرف و الا از اين فقره اظهارى فرمايند سررشتهء سخن در دست باشد و انشاء اللّه تعالى به نحو شايسته در مقام رفع نقار خاطر نواب معظم اليه برآيند .
زياده جسارت ننمود . فى 3 شهر صفر المظفر 1285 عرض شده است . [ امضا ] .