مراسلهء آن جناب مورخهء 27 شهر شوال در جواب اظهارات دوستدار از ممانعت شيخ لنگا بر ورود مال التجارهء انگليس به آن بندر رسيد .
منظور كلى رفع ممانعت بدون جهت به تجارت دولت انگليس است و دوستدار با خرسندى استماع مىنمايد كه احكامات صريح در اين امر به نواب حسام السلطنه صادر شده ، بلاشك مقتضى مىباشد كه شيخ لنگا از عمل ناشايستهء خود در تجاوز كردن از احكامات دولت ايران در اين امر مخبر و قائل گردد ولى دوستدار چنان مىداند كه تكليف آن نيست كه به آن جناب اطمينانى را كه براى حصول اين مقصود خواستهاند بدهد چرا كه اگر شيخ مذكور بماند يا فرار نمايد ، ممكن است كه احكامات اعليحضرت اقدس پادشاهى بالسّويه در موقع اجراى گذاشته شود .
زياده زحمتى ندارد . فى 2 ذيقعدة الحرام سنهء 1284 .
[ صورت مهر ] وزير مختار و ايلچى مخصوص دولت اعليحضرت پادشاه انگلستان چارلس اليسن [ چارلز اليسون ]
[ بالاى سند متن نامه به خط انگليسى و امضاى چارلز اليسون ]
[ گوشهء سمت چپ ] نمرهء 2 خلاصه شد .
سند شمارهء ( 167 ) مورخ : 3 ذيقعدهء [ 1284 ] « 1 » ق . / 1868 م . از : احتمالا « مأمور دولت ايران مقيم مسقط » به : وزارت امور خارجه
هو
فدايت شوم .
جناب صيد سالم ، امام مسقط ، كه به عزم نزاع با صيد حمد بن سالم ، خالوى خود ، از مسقط روانهء بركه دوازده فرسنگى مسقط شده بودند . عاليجاه حاجى احمد خان هم كه براى جمعآورى اعراب به بندر صور و جعلان رفته بود . عاليجاه شيخ سعيد خان را هم جناب امام مسقط همراه بردهاند . عاليشأن آقا ناصر هم كه همين قسم در مسقط معطل بوده همان روزى كه جناب امام مسقط ارادهء حركت به عمان را داشتهاند ، عاليجاه كرنيل بيلى باليوز از بوشهر وارد شده يكديگر را ملاقات نموده و معزى اليه روانهء بركه گرديدهاند . كرنيل بيلى همين قسم در مسقط توقف و در منزل عاليجاه حاجى احمد خان منزل نموده است و به روز آمدن قشم خبر رجعت حاجى احمد خان از صور و جعلان و رفتن تعاقب جناب امام مسقط رسيده است . خدا كند احكامات و [ ] مرسوله به معزى اليه و مشار اليه برسد . زود در مقام اصلاح برآيند . با اين همه هر قسم وقوع يافت ، عرض مىشود .
ايام مرحمت مستدام باد . فى 3 ذيقعده .
سند شمارهء ( 168 ) مورخ : 4 ذيقعدهء 1284 ق . / 1868 م . از : كارگزارى بندر عباس به : وزارت امور خارجه
وقايع مسقط
بعد از آنى كه قونسول دولت انگليس مقيم بندر مسقط ، اسامى رعاياى دولت انگليس ساكنين مسقط و برّ عمان را ثبت دفتر مىنمايند به موجبى كه در فرد عليحده عرض گرديده ، مردمان زيادى خود را رعيت انگليس قلم مىدهند ، تخمينا يك هزار نفر بشوند . آن وقت مأمور مذكوره خود به نفسه درب منزل و دكاكين رعاياى مسطوره مىرود ، گردش مىنمايد و مذكور مىسازد كه در جزيرهء موريس ناخوشى و با شيوعى يافته و قحط غلا گرديده . شماها هر يك به قدر قوّه بايد به اهل موريس حمايت و اعانت نماييد . حضرات مذكوره نيز هر يك به قدر قوّه ، نفرى بيست ريال فرانسه و پانزده ريال و ده ريال در وجه مأمور مذكور كارسازى مىنمايند . وجه زيادى از اين رهگذر جمعآورى مىنمايند . حتى لا يخفى .
فى چهارم ذيقعدهء سنهء 1284 .
سند شمارهء ( 169 ) مورخ : 5 ذيقعدهء 1284 ق . / 1868 م . از : احتمالا « وزارت امور خارجه »
پاكت ملفوف تعليقهجات مورخهء بيست و سيم شهر شوال يوم چهارم شهر ذيقعدة الحرام 1283 شرف وصول ارزانى داشت .
پاكت به عنوان نواب اشرف و الا حسام السلطنه را به انضمام سواد مراسلهجات سؤال و جواب با سفارت دولت بهيّهء انگليس در باب فقرهء رفتار شيخ خليفه ، ضابط بندر لنگه ، و غيره معجلا برحسب فرمايش به همراه قاصد مخصوص خدمت نواب اشرف و الا حسام السلطنه كه على الظاهر اين اوقات در بندر عباسى تشريف داشته باشند ، فرستادم .
به هر نحو جواب را مرقوم داشتند ، معروض خواهيم داشت .
ولى برحسب قرارداد سابق كه همين تفاصيل را از وزارت جليلهء خارجه به ايشان اظهار فرموده بودند در اين سفر قرار محكمى خواهند فرمود كه بعدها از اين مقوله شكايتها از سفارت نشود و بالقطع اين اوقات كه در آن سامان تشريف دارند توجه كامل در اين فقره خواهند فرمود . اين بنده هم لازمهء تأييد در عريضه خدمت ايشان نوشتم . به عون اللّه تعالى عنقريب جوابهايى كه از جانب نواب معظم اليه برسد ، انفاد حضور خواهيم داشت .
هامش
( 1 ) . براساس كتاب تاريخ مسقط و عمان ، بحرين و قطر ، پيشين ، ص 149 .