چند ماهى گذشت بدون اينكه چيز ديگرى از وزارت خانهء آن جناب به دوستدار برسد و چون جوابى از شاهزاده حكمران فارس مبنى بر نتيجهء تحقيقات ايشان در اين رفتار خلاف قاعدهء شيخ لنگه هم نرسيد ، دوستدار مجددا در اين خصوص به وزارتخانهء آن جناب رجوع كرد و آن جناب هم باز به نواب معزى اليه مرجوع داشتند تا معلوم شود چه شده است .
چون حال را مدتى كه كفاف وصول جواب از شيراز و بندر لنگه را بنمايد منقضى شده است ، دوستدار در مقام زحمت برآمده خواهش دارد بدون تأخير بيش از اين امر از اقدامات نواب مستطاب حسام السلطنه در اين فقرهء مهمّه و حكمى كه اولياى دول اعليحضرت اقدس شهريارى در خصوص رفتار يك نفر از مأمورين دولتى خود دادهاند كه بر عهدهء خود گرفته است كه بندرى را كه برحسب عهدنامهء فيما بين دولتين ايران و انگليس در خليج فارس براى تجارت باز است ، مسدود شود ، مستحضر سازند .
زياده زحمتى ندارد . فى 21 شهر رمضان سنهء 1284 .
[ صورت مهر ] وزير مختار و ايلچى مخصوص دولت اعليحضرت پادشاه انگلستان ، چارلس اليس [ چارلز اليسون ]
[ گوشهء سمت چپ سند ، بالا ] نمرهء 9 . خلاصه شد .
سند شمارهء ( 162 ) مورخ : 4 شوال 1284 ق . / 1868 م . از : وزير مختار و فرستادهء ويژهء ملكهء انگليس - چارلز اليسون به : وزارت امور خارجه
جناب جلالت و نبالت نصابا ، فخامت و مناعت انتسابا ، دوستان استظهارا ، مشفقا مكرما ! مراسلهء آن جناب مورخهء سلخ شهر رمضان در باب بندر [ لنگا ] رسيد . اين بندرگاه چنانچه آن جناب اطلاع دارند برحسب قرارداد عهدنامه براى تجارت باز است و شيخى كه در آنجا حضور دارد چون بدون جهت واضحى مانع از ورود مال التجارهء انگليس شده ، دوستدار منتظر آن بود كه بلادرنگ احكامات لازمه براى رفع ممانعت مذكوره صادر و ارسال خواهد شد ولى چون تأخير زيادى واقع شده كه هنوز نسبت آن معلوم نيست چنان به نظر مىآيد كه آن جناب معتقد هستند كه منظور نواب مستطاب حسام السلطنه اين است كه تا سفر خود به گرمسيرات تحقيق اين مسئله را موقوف سازد .
اين تعويق مجدّد با وجود مكاتبات هر روزهء فيما بين بندر ابوشهر و شيراز از نظر دوستدار خيلى منافى انصاف مىآيد و دوستدار مناسب مىداند كه به آن جناب اظهار بدارد كه اين رفتارى است مبنى بر ممانعت غير حقيقى تجارت دولت انگليس و احتمال دارد بر دولت ايران از بابت رفع خسارت ، مطالبات زياد وارد بيايد .
زياده زحمتى ندارد . فى 4 شهر شوال المكرم سنهء 1284 .
[ صورت مهر ] وزير مختار و ايلچى مخصوص دولت اعليحضرت پادشاه انگلستان چارلس اليسن . [ چارلز اليسون ]
سند شمارهء ( 163 ) مورخ : 22 شوال 1284 ق . / 1868 م . از : وزارت امور خارجه به : سفير انگليس در تهران
هو
در جواب مستر اليس ، وزير مختار انگليس ، نوشته مىشود .
جناب جلالت و نبالت نصابا ، فخامت و مناعت انتسابا ، دوستان استظهارا ، مشفقا مكرما مهربانا !
در جواب مراسلهء آن جناب مورخهء چهارم شوال سنهء 84 [ 12 ] مشعر به ممانعت شيخ بندر لنگا در حق بعضى تجّار تبعهء انگليس زحمت اظهار مىدهد كه وزارت خارجه در مراسلهء جوابيهء خود مورخهء سلخ شهر رمضان ، عزيمت نواب و الا حسام السلطنه را به سفر گرمسيرات فارس به همچو موقعى كه تأكيدات مجدّدهء متعلّقه به اصلاح احوال شيخ بندر مزبور صادر شده است از دواعى كمال حصول مقصود تصور و آن تفصيلات را اظهار نموده بود . اكنون كه آن جناب سريعتر ازين اقدامات مقتضيه را لازم ديدهاند ، مجددا و صريحا به نواب معزى اليه قلمى گرديد كه منتظر حركت خود به سمت گرمسيرات نشده تدابير كافى و معجل براى رفع ممانعت مزبور به عمل آورند .
از اينكه در اين باب زياده تأكيد شده است ، البته نواب معزى اليه بدون ترديد به موقع اجراء خواهند گذاشت . و لكن چون محتمل است كه اگر امر مقتضى مزيد تشدّد نواب و الا حسام السلطنه در تنبيه و تأديب شيخ مزبور بشود ، او و متابعان او بندر مزبور را خالى كرده به سمت دريا فرار نمايند و به سبب اينكه نواب و الا ادوات بحريه براى تكميل تنبيه او ندارند باز اين اقدامات بىنتيجه بماند ، علّيهذا لازم است كه از طرف آنجناب اطمينانى به نواب معزى اليه داده شود كه درين صورت مأمورين جهازات انگليس آنها را به دست آورده تسليم گماشتگان و الا خواهند نمود . بنابراين منتظر جواب آن جناب است كه موافق آن ، اطلاعات و تأمينات لازمه را به نواب و الا زودتر ابلاغ و انجام امر را تا هر درجه كه اقتضا نمايد ، تكليف كند .
زياده چه زحمت مىدهد . 22 شهر شوال سنهء 1284 .
[ حاشيهء راست بالا : ] صحيح است .