از آن طرف بناى توپ و تفنگ زدن به قلعه نمودند . الى يوم سيزدهم مشغول جدال بودهاند . يك فرون كه به ظاهر علم دولت آمريكا ، دارد در لنگرگاه مسقط آمده و مقيم گرديد . باليوز بوشهر همكه با تلگراف خبر داده بود اين روزها به شيراز بيايد گويا خيال مراجعت به مسقط داشته باشد . ديشب سنجان صاحب از بوشهر آمد . تحقيق كردم گفت هنوز نرفته تا بعد منظور او معلوم و عرض شود .
شيخ سعيد خان ، حاكم عباسى ، هم ارادهء شيراز داشت . به جهت اين امر در مسقط نزد امام است . والى خان از ماليات عباسى دينارى نفرستاد . با اين حالت اگر اسباب لازمه را داشتيم موقع تصرف در مسقط بود ولى على الاقل هرگاه اذن بفرمايند مأمورى معتبر به عباسى روانه شود كه آنجا را تصاحب و به وصول ماليات پردازد . حسام السلطنه .
[ مهر تلگرافخانهء مباركه ] .
[ حاشيهء سند ، احتمالا دستخط ناصر الدين شاه قاجار ]
البته البته بندر عباسى را تصرف كند و بايست از دست اين خارجىها بگيرد و ساخلو و توپ و [ ] معتبر از دولت آنجا بگذارد .
بسيار واجب و لازم است . اما اين تلغراف را نبايد انگليسها بفهمند . بايد طورى تلگراف كرد كه آنها نفهمند يا به رمز يا طور ديگر . نمىدانم ميانهء شما و حسام السلطنه چرا رمز نيست ؟ البته قرار رمز را بدهيد .
سند شمارهء ( 146 ) مورخ : 3 جمادى الثانى 1283 ق . / 1866 م . از : كارگزار خارجهء فارس به : وزارت امور خارجه
فدايت شوم .
پس از روانه شدن چاپار در بيست و دوم شهر جمادى الاولى موافق اخبار و روزنامه كه از مسقط رسيد ، صيد تركى ، عموى جناب صيد سالم ، امام مسقط ، كه سابقا عرض شده بود ، باليوز بندر ابوشهر او را به كوتى آورده است به تفصيلى كه در روزنامهء مسقط نوشته شده و الحال انفاد حضور گرديده است كه ملاحظه فرمايند . على العجاله به مسقط رفته و يكى از دو قلعه كه طرفين دهنهء درياى مسقط واقع است ، متصرف گرديده و بناى مخالفت و نزاع با صيد سالم نموده است .
عاليجاه شيخ سعيد خان هم كه از جانب صيد سالم بناى آمدن به شيراز داشته و به مسقط رفته بود كه بعد از ملاقات جناب صيد سالم روانه شود ، آمدن آن هم به سبب اين اغتشاش به تعويق افتاده است .
اين فقره را اجمالا نواب اشراف و الا حسام السلطنه با تلغراف اظهار فرمودند . حال هم به تفصيل نگارش دادهاند ، آگاهى حاصل خواهند فرمود .
نواب معزى اليه كمال اوقات تلخى را از جهت اينكه اسباب لازمهء بحرى موجود نيست ، دارند . البته استنباط خواهند فرمود كه اختلال و اغتشاش از مسقط از اول الى حال از جانب باليوز بوده است و مبلغ گزاف مخارج جهازات و آمد و شد به ممبئى و مسقط و بوشهر و اخراجات صيد تركى و روانه داشتن او به مسقط نموده است ، محض اينكه يك نوع تسلط درستى در مسقط به هم رساند تا وقتى كه بر حسب دلخواه متصرف گردند . اما دولت علّيه كه احق و اولى به تصرف مىباشند ابدا به اين خيال نمىباشند و اينگونه مخارج را كه بالمآل موجب منافع زياد است ، ضرر تصور مىنمايند .
نواب اشرف و الا حسام السلطنه با كمال افسوس على الحساب ميرزا عبد اللّه وقايعنگار و امين تذكرهء بندر عباسى را به مضمون فلا يدرك كلّه لا يترك كلّه ، مأمور و روانه فرمودند كه مقيم آن بندر باشد و از واقعات آنجا با خبر و مطلع شده ، على التوالى اطلاع بدهد و بناى فرستادن مأمورى شايسته با حصول اذن از جانب اولياى دولت علّيه دارند كه به بندر عباسى بفرستند تا در مقام انتظام و وصول توجهات ديوان برآيد و منتظرند به هر نحو حكم و مقرر گردد از آن قرار اقدام به عمل آورند .
چنانچه مقتضى دانند ، حكم مواجب مأمور عباسى و مسقط را هم مرحمت فرمايند كه على الاقل به آن اختلال آنجاها براى گذران يوميه معطل نباشند .
زياده جسارت نمود . فى 3 شهر جمادى الثانى سنهء 1283 عرض شده است . [ امضا ]
[ بالاى برگ اول سند ، حاشيهء سمت چپ ]
در باب بندر عباسى شفاها حكم شد . شما و امين الدوله همانطور معمول دارند .
سند شمارهء ( 147 ) مورخ : 9 رجب 1283 ق . / 1866 م . از : كارگزارى بندر عباس به : وزارت امور خارجه
هو
خدايگانا .
اگرچه از وقت كشته شدن ثوينى الى حال كه نه ماه كامل است ، تفصيلاتى كه كمترين در باب حالات صيد سالم و عمل بندر عباسى از روى حقيقت و بصيرت به اقرب وسايل پيش از شايع شدن اخبار در السنه و افواه به عرض رسانيده به هيچ وجه جوابى زيارت ننموده ولى با اين احوال عرض اوضاع آن صفحات را واجب مىداند .
از قرارى كه نوشته بودند ، شيخ سعيد بندر را از صيد سالم اجاره نموده و قرار مدار عمل بندر را با حكمران فارس نيز به عهدهء خود