سند شمارهء ( 135 ) مورخ : « 1 » 1282 ق . / 1866 - 1865 م . به : وزارت امور خارجه
قبلهگاها .
در باب فرمان التفات و خلعت امام مسقط و شيخ محمّد ، حاكم بحرين ، دفعهء اول مرقوم فرمودند رأى مرحمت پيراى مبارك به بعضى ملاحظات اقتضا نفرمود براى امام مسقط و حاكم بحرين خلعت مرحمت فرمايند . اين دفعهء اخير مرقوم فرموديد فرستادن قشون تا استعداد بحرى براى اين دولت فراهم نشود ، مقدور نيست به آنجا قشونى فرستاده شود . از هر نوع همراهى با اهالى آنجا كه مخلص صلاح داند و لازم باشد مضايقه نكند و اگر فرستادن خلعت براى حاكم بحرين لازم است ، يك طاقه شال و يك ثوب جبّهء ترمه براى او روانه كند و از هر نوع استمالت به آنها مضايقه ننمايد و مراتب را معروض دارد . حق مقام مخلص بعد از ورود بوشهر و استحضار از حالت سابق و لاحق آنجا كه تمام لاطايل و بىمعنى بود با اين اختلاف رأى و اقدام هيچ لازم نيست كه با آنها به مقام سؤال و جواب برآيد و آنچه تا به حال گفتند و كردند و نوشتند همه بىفايده بود . بهتر آن است كه ترك گفتگو و مراودهء بىحاصل را با آنها نمايد و آبرو [ ى ] دولت را بيش از اين نبرد .
نه فرمان التفات ضرور است و نه خلعت شال و جبّه لازم باشد . تا وقتى كه اسباب آن فراهم آيد .
زياده چه عرض كند .
سند شمارهء ( 136 ) مورخ : 11 ذيحجهء 1282 ق . / 1866 م . از : احتمالا « كارگزارى فارس » به : وزارت امور خارجه
فدايت شوم .
نوشتجاتى از عاليجاه ميرزا عبد اللّه به انضمام روزنامهء مسقط رسيده بود ، اينك انفاد حضور نمود . ملاحظه خواهند فرمود .
از عاليجاه باليوز كه در باب واقعات مسقط به ممبئى رفته است و فرستادهء جناب صيد سالم هنوز خبرى نرسيده است ولى حضرات اعراب كه اتفاق نمودهاند تا چه به ظهور برسد . آنچه خبر برسد معجلا عرض خواهد نمود .
در باب مواجب سنهء ماضيهء آقا محمّد اسمعيل ، معلم مسقط ، بيچاره پريشان و مستأصل مانده است . هر روزه آه و ناله مىنويسد و حق دارد . در صورتى كه آن مواجب مقررهء دويست تومان به او نرسد به جايى نخواهد رسيد و كفاف مخارج مسقط را با آن گرانى نمىنمايد ، چه رسد به اينكه يكسال است دينارى به او نرسيده . فى الواقع لازم است مرحمتى فرماييد كه حكم مواجب سنهء ماضيه و هذه السنه او برسد يا مرخص فرماييد مراجعت نمايد و زياده مقروض نگردد .
زياده جسارت ننمود . فى 11 شهر ذيحجهء الحرام سنهء 1282 عرض شده است . [ امضا ]
[ حاشيهء راست سند ] آقاى رئيس . در خدمت جناب جلالتمآب اجل سپهسالار اعظم دام ظله العالى يا قرار مواجب مأمور مسقط را بپردازد و يا به اين چاپار ، كاغذ مراجعت او را بنويسد . [ امضا ]
سند شمارهء ( 137 ) مورخ : 2 محرم 1283 / 1866 م . از : نايب وزارت هندوستان به : وزير مختار انگليس مقيم ايران
ترجمهء مراسلهء جناب نايب وزارت هندوستان به جناب وزير مختار مورخهء 17 ماه مى سنهء 1866 .
جنابا ،
نظر به مراسلهء شما به جناب لارد كلارندال نمرهء 28 و مورخهء 13 فبرورى كه در آن راپرت نمودهايد كه نظر به اظهارى غير رسمانه كه باليوز بوشهر كرده بود ، حكم داديد كه از وزير دول خارجهء اعليحضرت اقدس شهريارى تحقيقات شود دربارهء خبر افواهى كه منظور دولت ايران آن است كه وكلاى سلطان مسقط را در بندر عباسى تخويف نمايد . حسب الامر جناب امجد اكرم جانشين و فرمانفرماى هندوستان مأمور هستم كه براى استحضار شما سواد مراسله با ملفوفهجات آن كه از حكومت بمبئى به اين ولا رسيده براى شما روانه دارم . از آن خواهيد ديد كه نواب حكمران فارس كه مأموريت او را بر اينكه قرارى در امورات بندر عباسى بگذارد و مطالبهء ترضيه از دولت مسقط نمايد ، اولياى دولت اعليحضرت اقدس شهريارى به پيش شما هم اظهار كرده بودند مأمورى با اسم روانهء بندر عباسى نموده است و ورود اين مأمور با جمعيت زيادى از نظام و چنانچه هم شهرت دارد حامل بعضى معانات تهديدآميز به وكلاى سلطنت مسقط مىباشد مايهء وحشت اهل تجّارت آنجا شده است .
واضح است اگر ما بين اين دو دولت جنگ واقع شود نه فقط باعث تباهى اهالى آنجا خواهد بود ، مايهء تخريب تجارت فيما بين خليج فارس و بمبئى خواهد بود . نظر به اين ملاحظات جناب امجد اكرم افخم جانشين تصور اين را مىفرمايند .
[ حاشيه سمت راست ، بالا ] ملاحظه شد . نمرهء 76 .
هامش
( 1 ) . براساس اسناد ديگر تعيين شد .