سند شمارهء ( 90 ) مورخ : 24 شوال 1279 ق . / 1863 م . به : وزارت امور خارجه
خدايگانا
در عريضهجات قبل تعدّيكه از مأمور بندر عباسى يا نايب او نسبت به تجّار در گرفتن مبلغ معّينى از بار پنبه به اسم حكم دولت ، شرحى عرض نموده بود . به حسب اظهار تجّار مجددا نيز جسارت مىورزد كه اين فقره در كمال دقّت محقّق شد كه حقيقت دارد و يقين دارم كه از دولت چنين حكمى شرف صدور نيافته ، از خود او بوده .
لهذا تجّار اميدوارند كه رفع تعدّى او را فرموده و قسمى مقرّر شود كه بعد از اين ديگران نيز جرئت ارتكاب به اين امور ننمايند و ميرزا حسنعلى خان ، حاكم لار ، راهدارى معيّن از پنبه كه از لار مىگذرد ، در سال گذشته مقرّر كرده است و قريب سيصد تومان از مردم گرفته نقصان اين امور [ ] را كه قابل هيچ نيست از براى تجارت داخله مكرّر عرض نموده است و از بديهيات است ، ولى طمع حكّام مانع از رواج تجارت داخله و آبادى مملكت است .
24 شهر شوال سنهء 1279 .
[ حاشيهء پائين سمت راست : ]
خدايگانا . اگرچه خود مىدانم كه جناب خدايگانعالى كمال محّبت و مرحمتى كه نسبت به زيردستان دارند بايد رئيس امناى تذكرهء بنادر حكما مسترد نمايد . جواب هم به ميرزا محمّد على خان نوشته شود .
سند شمارهء ( 91 ) مورخ : 20 ذيقعدهء 1279 ق . / 1863 م . به : وزارت امور خارجه
فدايت شوم .
در باب مراقبت احوال تبعهء دولت بهيّهء انگليس كه در بنادر لنگه و مغو تجارت دارند و برحسب اظهار سفارت آن دولت ، خدمت نواب مستطاب و الا حسام السلطنه شرحى مفصل نگاشته بودند از اينكه بنادر مذكوره جزو محال لارستان مىباشد و پس از ورود به شيراز حكومت محال مذكوره را مفوض به مقرب الخاقان ميرزا حسنعلى خان ، دريا بيگى سابق ، فرمودهاند . شفاها به مشار اليه فرمايش و تأكيد بليغ فرمودند كه كمال مراقبت در رعايت احوال تبعهء آن دولت كه در هر يك از بنادر آن سامان باشند به عمل آورده در هرحالت نهايت مواظبت را در آسودگى و رفاه آنها به عمل آورد .
اين بنده نيز برحسب فرمايش جنابعالى مفصلا به مقرب الخاقان مشار اليه از فقرات مذكوره اظهار و خاطرنشان نمودم كه به هريك از مباشرين خود كه به آن بنادر مىگمارند ، بسپارند و قدغن نمايند كه نهايت مراقبت در موجبات آسودگى تبعهء آن دولت بهيّه به عمل آورند .
چون آگاهى جنابعالى لازم بود جسارت به عرض نمود . ايام مرحمت مستدام باد . فى 20 شهر ذيقعدة الحرام 1279 .
سند شمارهء ( 92 ) مورخ : 5 ربيع الاول 1280 ق . / 1863 م . از : [ احتمالا ] كارگزارى بوشهر به : وزارت امور خارجه
فدايت شوم .
در باب ابتياع خانه براى مأمور اقامت بندر عباسى كه مجددا فرمايش فرموده بودند اجمالا عرض شده بود كه چون فرمان مبارك از بابت سنهء ماضيهء نواب مستطاب و الا مؤيد الدوله بود ، به انضمام برات يكصد و سى و چهار تومان اخراجات جشن مولود اعليحضرت اقدس همايون ظل اللّه ولى نعمت كل ممالك محروسهء ايران روحى و روح العالمين فداه در ممبئى هردو را برات به حوالهء محل خشت صادر نمودم . به سبب تغيير حكومت ، حاكم آن محل بدون گذشتن حساب و گرفتن كتابچه قبول نمىنمود .
تا اين اوقات كه حكّام هرمحل را احضار به شيراز نمودند و قطع فصل محاسبات آنها شد دو طغرا برات را به ضابط خشت داده ، وجه طلب گرفتم كه آدمى همراه او بفرستم دريافت نمايد و ان شاء اللّه تعالى عنقريب دريافت خواهد شد .
ولى عاليجاه ميرزا على اكبر ، امين تذكرهء آنجا كه اين روز آمد ، از قرارى كه مذكور مىنمايد يكصد تومان از بابت قيمت خانه را به ورثهء شخص صاحبخانه داده است قباله را تمام و معتبر نمايند و به شيراز بفرستند ، تتمّهء وجه را دريافت سازند . ان شاء اللّه تا رسيدن قباله ، اين وجه هم به وصول رسيده به آنها تسليم خواهد شد . خود عاليجاه ميرزا على اكبر هم كه حسب الاحضار عنقريب شرف ادراك حضور مشرف خواهد شد و تفاصيل را عرض خواهد نمود . همين قدر عرض مىنمايم كه آنچه در حق مشار اليه عرض نمودهاند جميعا از روى غرض و به تحريك حاجى احمد بوده است . محض فقرهء [ ] مينا و فى الواقع برداشتن ميرزا على اكبر از آنجا موجب خرابى بنيان مستحكمى است كه چند ساله فراهم آمده و سبب جرأت حضرات آنجايى است كه اعتنا به هيچ مأمورى ننمايند و هركه مأمور شود بايد مطيع آنها باشد .
البته بعد از دريافت و وضوح حقيقت حال به نحو مقتضى قرارى