فرمايم مرتكب را به حضور و الا آورده در مقام رسيدگى و تنبيه برآيم .
رابع ممانعت نمودن حمل غلّه به مسقط و جزاير است . محض محبّت و ميل باطنى نواب و الا نسبت به جناب امام مسقط اين خواهش را قبول و رقم به عهدهء مباشرين ديوانى بندر عباسى صادر فرموديم كه بعد از اين ممانعت ننمايد اما مشروط به اينكه به ولايات خارج نبرند .
خامس فقرهء حاجى محمّد بن آدم است به قسمى كه آن عاليجاه قرار داده است از جانب جناب امام مسقط اطمينان و اميدوارى به مشار اليه داده شود كه به مشار اليه و كسان و املاك او در بندر عباسى و مينا تعدّى و زيادتى نشود تا به طور آسودگى رجعت و به محل خود ساكن شود و جناب معزى اليه تعّهد اين فقره را به نواب و الا بنويسند كه مشار اليه را مطمئنا روانه فرمايم .
سند شمارهء ( 80 ) مورخ : 8 ذيحجهء 1278 ق . / 1862 م . از : كارگزارى بندر عباس به : وزارت امور خارجه
فدايت شوم .
نقشهء جزيرهء دراز كه اولش باسيدو و آخرش قشم است به انضمام نوشتجات ميرزا حسن ، امين تذكرهء بندر لنگه ، و روزنامهء دو ماههء شهر شعبان و رمضان تذكرهء آنجا را اينك انفاد خدمت نموده است ، ملاحظه خواهند فرمود .
شكايتى از [ ] ضابط بندر لنگه در انتظام امور تذكره نموده است .
ثانيا هنگام روانه شدن ميرزا مهدى خان ، ناظم مهام خارجه ، به بندر بوشهر رقم مؤكّد به مهر نواب مستطاب و الا مؤيد الدوله صادر و به صحابت مشار اليه فرستاده شد كه معجلا به جهت مشار اليه بفرستد .
خود ميرزا مهدى خان هم قرارداد كه شرحى به شيخ خليفه ، ضابط اينجا ، بنويسد و ضرب به او بزند .
ولى مشكل است كه از روى علاقه اقدام به انتظام امور تذكره نمايد و همين كه از جانب حاكم فارس آدمى مأمور و تعيين گردد هنوز به آنجا نرسيده آنها به كشتى سوار شده به دريا مىروند . استعداد بحرى هم كه نيست تعاقب نمايند . اين است كه به تجاهل مىگذرانند و بر آنها سخت نمىگيرند . آنها هم اطمينان خاطر دارند . بعد به هر نحو خبر از ميرزا مهدى خان برسد ، عرض خواهد شد .
زياده جسارتى ندارد . فى 8 شهر ذيقعدة الحرام سنهء 1278 .
[ حاشيهء سند : دستخط ناصر الدين شاه قاجار : ] وزير دول خارجه !
در باب آن [ ] جزيره دراز كه از اهل دشتى و دشتستان در آنجا رفتهاند [ ] شدهاند ، بايد فكر درستى كرد . خاطرت باشد شفاها به عرض برساند تا ترتيبى داده شود .
سند شمارهء ( 81 ) مورخ : احتمالا 1282 « 1 » - 1272 ق . / 1866 - 1855 م . از : كارپرداز ايران در مسقط به : وزارت امور خارجه
فدايت شوم .
روزنامهء شهر ماضى با اياب و ذهاب بغلهجات را در جوف عريضه ارسال خدمت شده . بابت شهر شوال را كه گرفتار ناخوشى شدهام ، نمىتوان تحرير نمود و ليك قوتى بگيرم در جهاز بعد ارسال مىدارم .
انشاء اللّه تعالى عريضه خدمت سركار نواب مستطاب اشرف ارفع امجد و الا شاهزادهء اعظم فلك رقاب [ ] ، فرمانفرماى مملكت فارس ، عرض و ارسال شده فورا از لحاظ مبارك بگذرد .
اخبارى كه قابل عرض باشد اينست كه اوضاع بّر عمان و اهالى مسقط مغشوش و حضرات سر برداشتهاند . جناب امام مشغول جمعآورى قشون و استعداد است ، چنانچه در يوم 22 شهر حال جناب سيد سالم ولد جناب جلالتمآب امام با كربلايى على خان و سه عراده توپ و جمعيتى روانه شدند . قبل ازين دو عراده توپ با على عسگر بيگ توپچى روانه شده . دو سه روز ديگر هم جناب امام با ميرزا على بيگ با جمعيتى با سه چهار عراده توپ روانه خواهد شد . على النقد كه اوضاع جدال برپا است .
عرض ديگر آنكه هجدهم شهر حال جهاز آتشى از بندر كراچى وارد و اسباب و آلات تلگراف را آورده نازل نمود . دوازده نفر عملهجات تلگراف است و در خوانه [ ] كه در بندر مسقط واقع است ، قرار سيم را دادهاند . جهاز آتشى هم مختصر ايستاده هر روزه سيم را به دريا مىبرد . على الحساب تا بندر كراچى اجرا داشتهاند و نيز مذكور است كه تا بندر عدن هم خواهند كشيد و نيز از سيراف تا بندر باسعيدو هم خيال داريم ، بلكه مىگويند هرگاه از دولت قويشوكت علّيهء عاليهء ايران اذن مرخصى حاصل نماييم تا بندر ابوشهر هم اجرا خواهيم داشت على الحساب كه مشغول اجراى الى بندر كراچى هستند ، همين چند روزه تمام مىشود . اين جهاز آتشى هم كه يوم قبل آمده است ، جهاز تجارتى است و به جهت بردن حجاج آمده است .
مورخهء هشتم شهر حال بغلهء فتح الرحمن ملك حاجى عبد النبى تاجر بوشهرى از بندر ابوشهر وارد ، هفتاد نفر حجاج از حجّه فروش و غيره در بغلهء مذكور بودند . بغله همان يوم روانهء صوب مقصد شد .
پس از سه روز طوفان خورده به صدمه و مرارت زياد مراجعت نمودند .
دو نفر حجّهفروش يكى سيد آقا خان كه [ ] به توسط شريف شيرازى آخوند ملا محمّد على محلاتى به جهت سركار نواب مستطاب فلك رقاب ارفع اشرف امجد و الا فرمانفرماى فارس قرار داده بودند و حاجى
هامش
( 1 ) . براساس كتاب تاريخ مسقط و عمان ، بحرين و قطر ، ص 398 .