جمعى از اصحاب تحصيل و ارباب
( 105 B )
قال و قيل در درونش به مناظره و مباحثه مشغولى مىنمودند ، و به غلغلهء مجادله « 1 » زلزله در گنبد نيلگون [ افلاك ] انداخته بودند .
چون ابو على نداى اين جماعت شنيد و صداى مناظره ايشان به گوشش رسيد ، به جانب ايشان متوجه گرديد . چون كنيزك توجه و ميل خاطر او را به جانب آنها دانست « 2 » ، قدم [ در ] درون مدرسه نهاد و نظارهكنان به كنارهء حوزهء « 3 » « * » درس ايستاد . مدرس را چون نظر بر صفحهء رخسار وى افتاد ، از روى امعان « 4 » نظر ديدهء بصيرت بر صحايف طلعت او گشاد ، و آثار دقايق فهم و فراست و انوار حقايق و حدس و ذكاوت بر حاشيهء جبين مبينش مطالعه نمود ؛ با خود تاملى كرد و سر به جيب تفكر [ در ] آورد و گفت كه : اين استدلال كه [ من ] بر ادراك اين كودك نمودهام « 5 » ، اگر اظهار نمايم بىتخلف اين جماعت مدعيان زبان به منع اين مقدمه گشانيد ، و به مجرد منع در مقام نقض و معارضه درآيند ، و اين قضيه را سند « 6 » خود ساخته در هر مجلس نقل نمايند ، [ بيت ] :
حاش للّه كه توان گفت بدين مدعيان * آنچه من در پس اين پرده نهان مىبينم
چون حضار حوزهء « 7 » « * » درس استاد خود را در گرداب حيرت و انديشه مستغرق يافتند ، در « 8 » طريق تفحص و تفتيش آن به اهتمام شتافتند . از وى سؤال نمودند كه : مخدوما استظهارا مدت مديد است كه شما را متوجه اين كودك مىبينيم و آثار تعجب از احوال شما مشاهده مىنماييم . مدرس گفت كه : اى
هامش
( 1 ) -C , A: به غلغله و مجادله
( 2 ) -P: خاطر او را ديد ؛B: او را بدانجانب دانست ؛B 2: آنها ديد و دانست
( 3 ) -P , B 2 , B: حوزه
( 4 ) -T: تعمق نظر بيله
( 5 ) -C , A: نمودم
( 6 ) -B: پسند
( 7 ) -P: حوزه ؛ نسخ ديگر : ندارد
( 8 ) -C , A: چون
( * ) س 6 ، 16 : حوضه