اوباشان و تقسيم ميان چند نفر حجت الاسلام از خدا بىخبر ، براى ويرانى مجلس مقدس شوراى ملى برسد ، به شرح زير است :
1 - نشان و تمثالهاى شخص اعليحضرت 000 / 5 تومان
2 - زر و زيور اعليحضرت ملكهى جهان ( ملكهى ايران ) 000 / 20 تومان
3 - سه تسبيح مرواريد ( از ابوابجمعى خزانهدار مخصوص عدل السلطنه ) 300 / 20 تومان
4 - سه يا چهار قطع جواهر ديگر 000 / 15 تومان
جمع 300 / 60 تومان
« شما نيز بايد بدانيد كه پس از مراجعات تلگرافى كه تا ده دوازده روز طول كشيد ، با آبروريزى و بربادى حيثيت ايران در انظار مدير بانك و سفير روسيه و دادن هزارگونه توضيحات واهى از طرف سلطنت پنج هزار سالهى ايران ، روسها ناگزير به قبول شده ، نيمتنهى ملكه ايران را نيز گرفته ، آنگاه حاضر شدند مبلغ موضوع بحث را به اعليحضرت محمد على شاه بپردازند » .
مانور افتضاحآميز شاه با ارادهى نيروى ايمان مجاهدين از جان گذشته ، درهم شكسته شد .
چندبار قزاقان در نزديك بهارستان پيش راندند ولى با مقاومت دليرانهى مجاهدين ، كه در بهارستان و مسجد سپهسالار و پشتبام بناهاى اطراف ميدان به دفاع مردانه ايستاده بودند ، مواجه و از بهارستان رانده شدند . از طرف ديگر همينكه خبر توطئهى شاه عليه رژيم جديد به شهرستانها رسيد ، تلگرافات و نامههاى تهديدآميز مليون و آزادىخواهان ولايات به تهران سرازير گرديد و تبريز ، قهرمان آزادى ، شاه را تهديد كرد كه اگر خطرى براى مشروطه و مجلس پيش آورد ، و جلو اراذل و اوباش را نگيرد ، هزاران مجاهد از جان گذشته به پايتخت روانه خواهد ساخت تا خون خود را در راه حفظ آزادى و رژيم جديد نثار كنند .
آمادگى مليون و مجاهدين تهران و شهرستانها براى دفاع ، مقالات تند و آتشين مطبوعات داخلى ، مقالات انتقادآميز جرايد خارجى و انعكاس نامطلوب توطئهى شاه در محافل سياسى و مطبوعاتى اروپا ، ناكامى و درماندگى اجتماع ميدان توپخانه فتواى سه تن از مجتهدين طراز اول شيعهى مقيم نجف مبنى بر لزوم طرفدارى از مشروطه ، شاه را از تعقيب نقشهى خود بازداشت و اين واقعه به نفع آزاديخواهان و به ضرر و رسوايى عوامل استبداد پايان يافت . در حقيقت شاه در پايان آزمايش شكست خورده بود .
شاه براى صلح و سازش با مليون عضد الملك ، رئيس ايل قاجار و از معمرين خاندان سلطنتى را ، واسطه قرار داد و روز 14 ربيع الاول سال 1326 اجتماع باشكوهى از وزيران و
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي ) — صفحة 487
مساهمون: على اصغر شميم
ص٤٨٧