دو تيپ خوب و بد در نمايشهاى مذهبى عبارت بودند از : تيپ حسين بن على
( u )
و فرزندان و بستگان و ياران او و تيپ يزيد بن معاويه خليفهى اموى و سرداران او و حكمران كوفه و سران لشكر او كه با سيد الشهدا وارد جنگ شدند . در تيپ خوب مهمترين نقش با حسين بن على
( u )
و عباس
( u )
برادر سيد الشهدا
( u )
و زينب
( u )
خواهر سيد الشهدا
( u )
و در تيپ بد شمر بن ذى الجوشن و عبيد اللّه بن زياد و يزيد بن معاويه بود .
در نمايشهاى مذهبى ، پيش از شروع نمايش ، براى اطلاع و جلب تماشاگران طبل يا آهنگ مخصوص نواخته مىشد و در وسط نمايش ، كارگردان هرچه مىتوانست از تماشاگران پول جمعآورى مىكرد و آنگاه بقيهى نمايش اجرا مىشد ، معمولا در هر روز يكى از صحنههاى حادثهى كربلا به معرض نمايش گذاشته مىشد و مهمترين صحنههاى اين فاجعه تلاش و كوشش عباس
( u )
برادر سيد الشهدا
( u )
براى آوردن آب از نهر فرات براى ياران حسين بن على
( u )
و زنان و كودكان و همراهان و صحابهى سيد الشهدا
( u )
بود و اين صحنه و صحنهى جنگ حسين بن على
( u )
با دشمنان خود به صورت بارزى شجاعت و مردانگى و قوت قلب و از جانگذشتگى را نشان مىداد .
نمايشهاى مذهبى ، هرچند كه فقها و علماى روشنفكر شيعه آن را مردود شناخته بودند ، يك نوع سرگرمى براى مردم كوچه و بازار و دهنشينان بود و عجيب در اين است كه اكثريت بازيگران اين نمايشها را روستانشينان تشكيل مىدادند و هر دسته از بازيگران در مدت دو ماه محرم و صفر به صورت سيار ، نمايشهاى خود را در شهرها و دهكدههاى نزديك به هم اجرا مىكردند .
آنچه مسلم است از ميان سلاطين قاجار ، ناصر الدين شاه به اينگونه نمايشها دلبستگى خاص داشته و در تكيهى دولت در تهران يكى از مجهزترين و ماهرترين گروههاى نمايشى آن عصر در حضور شاه و زنان حرم و رجال دربارى نمايش مىدادند . بازيگران از خوش صداترين بازيكنان انتخاب مىشدند و دكور كامل در آرايش صحنهها بهكار مىرفت . در تكيهى دولت صحنهى جنگ سواره بين صحابهى سيد الشهدا
( u )
با سربازان عبيد اللّه بن زياد و همچنين مبارزه تنبهتن حسين به على
( u )
با دشمنان خود و صحنههاى ديگرى از فاجعهى كربلا ، مانند آتش زدن خيمهها و اردوگاه سيد الشهدا و به اسارت بردن زنان و دختران آن حضرت و يگانه فرزند او ، على اوسط [ امام زين العابدين
( u )
امام چهارم تشيع كه گويا از شهربانو دختر يزدگرد سوم ، همسر حسين بن على
( u )
متولد شده بود ] و ورود اسرا به دمشق و سخنرانى شجاعانهى زينب ( س ) در مجلس بزم يزيد بن معاويه و امثال آنكه تجسم آنها براى گروههاى عادى و معمولى امكانپذير نبود ، نمايش داده مىشد .