و در بلوك شميران ، منزل ييلاقى خودشان كه چندين خيمههاى بزرگ سلسله دوزى بر سر پا داشتند ، آن مجتهد بزرگوار را دعوتها كردند و شبها و روزها پذيرايىها نمودند و لوازم تشريفات واردين و اهل ديد و بازديد را فراهم داشتند . شبانروز ، ديگها بر سر بار و كارخانههاى متعدده بر سر كار بود . اين بنده ، در شميران بوده ، برحسب اتفاق ، به ديدن جناب مستطاب حاجى ميرزا مهدى مجتهد جهانشاهى رفتم ؛ ذوالسعادتين شده ، به زيارت مرحوم حاجى مير يوسف آقاى مجتهد تبريزى هم نايل شدم . چه حظها بردم و چه فيضها يافتم .
جناب مستطاب حاجى ميرزا مهدى مجتهد جهانشاهى ، مرا به صدق و راستى و امانت و درستى ، و بسى اوصاف كه در من نبود ، محض حسن ظنى كه داشتند ، تعرفه فرمودند .
مرحوم حاجى مير يوسف آقاى مجتهد ، اعلى الله مقامه ، طورى با بنده حسن سلوك فرمودند كه بنده را از نوشتن شرم مىآيد و مىترسم كه بعضى حمل اغراق نمايند : مثل آنكه بنده را همدرس و همقدم و رفيق هزار سالهى خود بدانند ؛ و مخصوصا نگذاشتند كه شب از آنجا خارج شوم . طورى در مجلس انس و محفل قدس با بنده همراهى و بردبارى داشتند ، كه هيچ مزيدى بر آن متصور نبود ؛ و حال آنكه ، با بنده ، علما و عملا ، از حيث دنيا و آخرت ، احتياجى نداشتند و به تمجيد و تعرفه احدى از نطاقان روزگار اعتنايى نمىفرمودند . افسوس كه در آن سفر ، در راه زيارت به مشهد مقدس ، به ديگر جهان خراميدند و ما را قرين اندوه ساختند . خداوند درجات آن بزرگوار مجتهد را به اعلى عليين برساند . ايشان ، در تبريز ، معاصر مرحوم مغفور حاجى ميرزا جواد مجتهد ، اعلى الله مقامه ، بودند كه در آن روزگار مثل وعديلى نداشتند . استبداد رأى و تدين و قدرت و شوكت ايشان ، به حد وافر بود . و مرحوم حاجى مير يوسف آقاى مجتهد ، در آن عصر ، در آذربايجان ، كمال سواد را داشته ؛ هم طرف وثوق دولت و هممحل اعتماد ملت بودند . دولت و ملت هردو در كار و اجراء احكام ، اين يوسف صديق تقويت داشتند .
و در آن زمان ، مشكل بود كه كسى در ولايتى ، بلكه در مملكتى ، با مثل مرحوم حاجى ميرزا جواد آقا مجتهد تبريزى ، اعلى الله مقامه ، كه پيشقدمتر از صناديد قوم بود و توقر و تبحرى به كمال داشت و محل ملاحظهى دولت ايران بود ، همقدم شود و احكام شرعيهاش نفاذ يابد . خداوند امثال ايشان را براى حفظ دولت و ملت كثير فرمايد .
سخن به طول كشيد ؛ و جلالت مقام جناب مستطاب حاجى ميرزا مهدى مجتهد جهانشاهى ، بالاتر و معروفتر از اين است كه بخواهم بابى فرصتى ، در اين مختصر ، با زبانى كليل و بيانى عليل ، شرحى از حالات ايشان بنگارم . چون از حال مجدت و بزرگوارى ايشان كاملا مطلعم ، نمىتوانم به اختصار بكوشم ؛ و به وقت ديگر موكول مىدارم . اميد است كه به نوشتن شرح حال ايشان ، جداگانه موفق شوم .
و نيز در اين ايام ، جشن عروسى شجاع السلطنه امير تومان - فرزند جناب محمد باقر خان سردار كل ، وزير جنگ سابق ايران - ، چندين شبانروز منعقد بود . در دو سال قبل ، نواب مستطاب عليهى عاليه ، تاج السلطنه كه از بنات معظمهى شاهنشاه شهيد سعيد ، انار الله برهانه ، و از اخرات مفخمهى اين سلطنت عظما است ، برحسب امر دولتى ، به عقد
افضل التواريخ ( فارسي ) — صفحة 74
مساهمون: منصوره اتحاديه (نظام مافی) و سيروس سعدونديان
ص٧٤