مطهر برده ، در حرم مقدس طواف دادند ؛ و بعد در بقعهيى كه بين الحرمين است و به دو حرم مقدس راه دارد ، به خاك سپردند .
بعد از آنكه جسد شاهانه را به خاك سپردند ، باز سه مرتبه از توپخانهى مباركه شليك توپ نمودند . سه شب متوالى هم از طرف قرين الشرف همايون سلطنت ، مقرر گشت در سر مقبرهى شريفه ، تعزيهدارى و دعوت عام و اطعام طعام كنند . مبلغى خطير براى مصارف اين سه شب از خزانهى دولتى داده شد . و آن بقعه كه مزار و مدفن شاهنشاه شهيد است ، بهترين بقاع است : تمام سقف و در و ديوار آيينهكارى است . دوازده نفر پيشخدمت و خدمه براى خدمتگزارى آن بقعه معين شد ، كه از دولت به آنها مواجب داده مىشود ؛ تا از براى اشخاصى كه وارد آن بقعه مىشوند كه فاتحهيى بخوانند و قدرى راحت كنند ، چاى و قليان و قهوه بياورند . مصارف قهوهخانه و آبدارخانه به عهدهى دولت است . قراء معين ، شبانروز ، در سر آن بقعه تلاوت قرآن مىكنند ؛ و از دولت مشاهره دارند . آن بقعه در كمال نظم و آراستگى است : هر كس ورود كند ، مستحفظين و اجزاء قليان و چاى براى او مىآورند و خدمت مىكنند .
روز دوشنبه ، بيست و سوم بندگان اقدس شهريارى ، اطال الله بقائه و ادام الله لوائه ، به عزم زيارت حضرت عبد العظيم ، تشريف فرماى زاويهى مقدسه شدند ؛ و به بقعه و مزار شريف شاهنشاه شهيد ، طيب الله تربته ، رفته ، طواف كردند و فاتحه خواندند و كلمات حزنانگيز بر زبان راندند . از آنجا بيرون آمده ، تشريف فرماى باغ و عمارت حكومتى آن محل شده ، صرف ناهار كردند و هنگام عصر به مقر سلطنت عظما رجعت فرمودند .
روز پنجشنبه ، بيست و ششم ذى القعده الحرام محض تفرج و شكار ، بندگان اقدس شهريارى از تهران تشريف فرماى قريهى كن شدند ، كه در دو فرسخى تهران ، در طرف غرب شمالى واقع شده است . چند شبى اردوى مظفرى ، با خواص درگاه ، در آنجا اقامت نموده ؛ روز دوشنبه سلخ ، مراجعت به تهران فرمودند .
كن قريهى معتبرى است . انار طوقى كه از آنجا به تهران آورند ، در هيچ مملكتى به آن خوبى انار نيست . انار طوقى بهتر از انار قم و ساوه و كاشان است . انار هر جايى يك حسن دارد و دو عيب : مثلا ، انار ساوه پوستش قدرى نازك است ؛ لكن ، دانهاش هسته دارد . و انار قم دانهاش كم هسته است ؛ ولى ، پوست و تركيبش خارج از اندازه است . بعضى جاهاى ديگر كه انارش خوب است ، هيأت و تركيب آن خارج از سليقهى هندسه است : مثلا ، كج است يا پست و بلندى دارد و بعضى مواضعش گلوله شده بالا آمده است . لكن ، انار طوقى كن ، از حيث پوست و شكل و دانه و هيأت و تركيب ، در نهايت خوبى است كه گويا مهندسى پرگار گذاشته و اطراف و انحاء آن را به تساوى و تعادل درآورده است . و در فصل تابستان نيز توتى از آنجا به شهر آرند كه نهايت امتياز را دارد .
و همينقدر در تعرفهى آن مكان همين چند سطر كافى است ؛ و اگر مقتضى شد و فرصت داشتيم ، در شرح وقايع سنوات آتيه ، شرح حال و بزرگوارى و تشخيص و استبداد رأى و ملتپرستى و دولتخواهى مرحوم مغفور حاجى ملا على كنى مجتهد ، طاب ثراه ،
افضل التواريخ ( فارسي ) — صفحة 69
مساهمون: منصوره اتحاديه (نظام مافی) و سيروس سعدونديان
ص٦٩