توپخانهى قديم : سه باطرى ؛ توپخانهى طرح جديد كوهستانى و زنبوركخانه : سه باطرى ؛ شاگردان مدرسهى نظامى ؛ گارد نصرت ؛ فوج اول خاصه ؛ فوج چهارم تبريزى ؛ فوج مخبران شقاقى ؛ فوج سوادكوهى ؛ فوج مخصوص ؛ فوج قزوين ؛ فوج ملاير ؛ سوارهى طالش ؛ سوارهى بختيارى ؛ بريگاد قزاق با توپخانه .
امر قدر قدر همايونى صادر شد كه خود شاهزادهى معظم ، فرمانفرما سالار لشگر ، وزير جنگ ، به فرمان دادن و « كماندانى » خودشان يكى از افواج را در پيشگاه حضور مبارك مشق دهند . نواب معظم فوج مخصوص را حاضر و به چندين حركات نظامى ، نتيجهى اطلاعاتى را كه از زمان تابين تاكنون در فنون نظامى متحمل بوده ، به عرض ظهور آورده ؛ فوقالعاده مورد تحسينات خاصهى ملوكانه و مايهى تعجب اهالى نظام گرديدند . توپخانهى مباركه هم برحسب امر همايون ، به فرماندهى محمد صادق خان امير توپخانه ، مشغول مشق شدند و مورد تحسين گشتند . توپخانهى قزاق هم ، به دستورالعمل كلنل « كاسا كوفسكى » ، رئيس بريگاد سوارهى قزاق ، چند حركت مشق نمودند ؛ چالاكى و مهارت حركات آنها پسند خاطر مبارك افتاد . در اينروز ، نظر به كمال خشنودى خاطر همايون از محاسن خدمات شاهزاده فرمانفرما سالار لشگر ، وزير جنگ ، در انتظامات قشون ، يك قطعه نشان تمثال همايون مكلل به الماس ممتاز و يك رشتهى حمايل آبى مخصوص آن ، كه از امتيازات اوليه است ، دربارهى نواب معظم اعطاء و مرحمت شد . و محض تشويق افراد عساكر حاضر در ميدان ، دو هزار و ششصد و پنجاه تومان به رسم انعام دربارهى آنها مبذول گشت .
چون ، در اينروز ، موكب فيروز خسروانى براى تفرج و شكار عازم تشريففرمايى به دوشان تپه و نخجيرگاه جاجرود بود ، بندگان اقدس همايون از ميدان مشق به صوب دوشان تپه حركت فرمودند . پس از چند شب اقامت در دوشان تپه ، از آنجا تشريففرماى جاجرود شدند ؛ و پس از چند شبى ، به دارالخلافهى باهره تشريففرما شدند .
روز سوم شهر شعبان المعظم كه مقارن روز ولادت حضرت خامس آل عبا ، عليه آلاف التحيه و الثنا ، است ، بندگان اعليحضرت اقدس شهريارى ، روحنا فداه ، اين روز را عيد گرفتند ؛ مراسم جشن فراهم آوردند و سلام خاص در حضور همايونى منعقد گرديد .
و شب اين روز را به امر دولت در خيابان ناصريه و ميدان جلوى سر در مبارك شمس العماره ، اسباب جشن و سور فراهم آورده ، آتشبازى و چراغانى مفصل و باشكوه نمودند . و اين اول عيدى است كه بندگان اقدس همايون ، روحنا فداه ، مثل ساير اعياد متبركهى اسلامى ، اسباب جشن آن را فراهم كرده و به مجلس سلام جلوس فرمودند .
شب سهشنبه ، پانزدهم شهر شعبان كه شب عيد ميلاد حضرت خاتم الاوصياء ، امام العصر و صاحب الامر ، مهدى بن حسن العسكرى ، عجل اللّه فرجه ، است ، به رسم معمول در خيابان باب همايون از طرف دولت به مراسم جشن قيام شده ، چراغان و آتشبازى كامل نمودند . روز عيد سعيد هم ، بعد از ظهر ، سلام عام در پيشگاه تالار حوض بلور شرف انعقاد يافت . بعد از انقضاء سلام ، افواج قاهره به قانون نظامى دفيله كرده ، از حضور مبارك گذشتند .
افضل التواريخ ( فارسي ) — صفحة 58
مساهمون: منصوره اتحاديه (نظام مافی) و سيروس سعدونديان
ص٥٨