به جلايل امور و مهام ملكى و اصدار احكام سلطنتى اشتغال داشتند . و بعضى از روزها هم كه خاطر مبارك فراغت داشت ، محض تفرج و گردش ، سوار شده به باغات سلطنتى تشريف مىبردند ؛ يا محض سركشى ، تشريف فرماى شهر دارالخلافه شده ، وقت عصر مراجعت به عشرت آباد مىفرمودند . تا روز بيست و چهارم ربيع الثانى ، در قصر عشرت آباد تشريف داشتند . روز يكشنبه بيست و پنجم ، از عشرت آباد تشريف فرماى قصر ياقوت ، كه در سرخه حصار واقع است ، شدند ؛ كه چند شبى در آنجا اقامت فرموده ، پس از آن به كلى به شهر دارالخلافه و مقر سلطنت عظما رجعت فرمايند .
سرخهحصار در سه فرسخ و نيمى شهر دارالخلافه واقع شده ، كه راه صحيح مازندران از آنجا است . از شهر تا سرخه حصار ، خيابان دولتى بسيار خوبى ساخته شده و در آنجا به امر شاهنشاه شهيد سعيد ، نور اللّه مضجعه ، عمارت و باغ دولتى برپا كردند ؛ كه به قصر ياقوت ناميده شد و از متنزهات بسيار ممتاز است . در مسافرت چند شبهى قصر ياقوت ، جناب مستطاب اشرف امجد صدراعظم هم شرف التزام ركاب مبارك را داشتند .
پس از پنج شب اقامت در سرخه حصار ، روز شنبه دويم جمادى الاولى ، بندگان اعليحضرت اقدس شهريارى ، روحنا فداه ، عزيمت شهر دارالخلافه و مقر خلافت عظما فرمودند . چون روز آخر مسافرت ييلاقى بود ، به رسم مقرر و معمول ، تمام اهالى نظام ، از توپخانه و قورخانه و زنبوركخانه و افواج قاهره و سوارهى قزاق و شاگردان مدرسهى دار الفنون دولتى و مدرسهى نظامى ، بر حسب ترتيبات جناب سردار كل ، با البسه و اسلحهى ممتاز و يراقهاى مزين و اسبهاى فربه ، از دم دروازهى دولت و امتداد خيابان لالهزار و ميدان توپخانه تا قرب درب عمارت مباركهى سلطنتى ، همهجا با انتظام در خيابانها صف نظامى بسته ، قريب به ظهر ، موكب مسعود همايونى با حشمت و جلال از دروازهى دولت ورود كرده ؛ بندگان اعليحضرت اقدس همايون سواره از خيابانها و معابر سلطنتى عبور فرموده ، صفوف سپاه مراسم سلام و تعظيمات نظامى و ترتيبات قشونى را بهجا آوردند و هر دسته از نظام مورد توجهات و التفات شاهانه شدند .
هنگام نزول بندگان اقدس همايون به درب سراى سلطنت ، به رسم مقرر ، از توپخانه پنجاه و يك تير توپ شليك نمودند . شب يكشنبه سوم جمادى الاولى ، كه اول شب ورود بندگان اقدس همايون به دارالخلافه بود ، به ميمنت و اظهار مسرت قدوم مبارك ، در خيابان ناصريه و ميدان جلوى سر در مبارك شمس العماره ، چراغان مفصل و آتشبازى ممتاز نمودند .
روز يكشنبه ، سوم جمادى الاولى هنگام ظهر ، امر به انعقاد مجلس سلام شد كه قاطبهى چاكران از مستوفيان عظام و لشگرنويسان و ساير طبقات به زيارت جمال خسروانى نايل گردند . لهذا ، در تالار بلور ، جنب تالار بريليان ، بندگان اقدس همايون جلوس فرمودند و در حضور همايونى مجلس سلام منعقد گرديد . جناب مستطاب صدراعظم و عموم شاهزادگان و وزراء و امراء و طبقات چاكران آستان همايون ، از ارباب سيف و قلم و اعضاء وزارتخانهها ، با البسهى رسميه به شرف حضور مهر ظهور همايون و اصغاى فرمايشات ملوكانه نايل آمدند . نواب شاهزاده جهانسوز ميرزا ،
افضل التواريخ ( فارسي ) — صفحة 41
مساهمون: منصوره اتحاديه (نظام مافی) و سيروس سعدونديان
ص٤١