ركاب همايونى به تهران آمده بودند ، و هريك مقصودى داشتند و مناصب بزرگ و پارك و منزل و دخل مىخواستند ، همدست شد . هريك ، بفراخور حال ، در تخريب و افساد حركت مذبوحى مىكردند ؛ و فرمانفرما هر شب در حرمخانهى جلالت عظما به خاكپاى مبارك همايونى شرفياب شده ، به تدريج بعضى عرايض مغرضانه مىكرد .
ولى ، روزها در دربار ، به حضور صدارت عظما چنان خضوع و خشوع و فروتنى مىكرد كه مزيدى بر آن متصور نبود ؛ حتى ، مضايقه نداشت كه در اتاق نوكرها بنشيند تا موقعى به دست آرد كه به اتاق حضرت صدارت عظما درآيد . اقداماتى كه در افساد كارهاى صدارتى مىكرد ، اثرى بخشيده ؛ شرح آن در چند ماه بعد نوشته خواهد شد .
اين اوقات كه سورت گرما شكسته ، موكب مسعود همايون شاهنشاهى ، خلد اللّه ملكه ، روز دوشنبه چهاردهم شهر ربيع الاول از ييلاق صاحبقرانيه حركت فرموده ، تشريففرماى قصر سلطنت آباد شدند كه چند روزى هم در آنجا اقامت فرموده ، پس از آن به دارالخلافهى تهران و مركز سلطنت تشريففرما شوند . سلطنت آباد در يك فرسنگ و نيمى تهران واقع شده و از صاحبقرانيه به شهر نزديكتر است . دور باغ سلطنت آباد نيم فرسنگ است و از بناهاى خوب و ممتاز محسوب مىشود كه آن را شاهنشاه شهيد سعيد ، نور اللّه تربته ، بنا فرمودهاند .
روز پنجشنبه ، هفدهم شهر ربيع الاول كه روز ولادت حضرت خاتم الانبياء ، صلى اللّه عليه و آله ، است ؛ شب اين روز ، قصور و باغ سلطنت آباد را به اسباب مسرت و انواع قناديل آراسته و مزين و مثل روز روشن ساخته ، آتشبازى ممتازى كردند كه آن آتش بازىها به اقسام مختلفه در قورخانهى مباركهى دولتى ساخته شده بود . روز عيد سعيد مولود نبوى ، قريب به ظهر ، در سمت غربى عمارت كلاهفرنگى سلطنت آباد ، سلام عام انعقاد يافت . تمام شاهزادگان عظام و وزرا و امرا و سرداران و اهل نظام و ارباب سيف و قلم ، از كشورى و لشگرى ، با البسهى رسميه ، به رسم معمول حاضر و شرفاندوز ؛ و نواب شاهزاده امير نويان جهانسوز ميرزا به شرف مخاطبت مشرف بودند .
بندگان اعليحضرت اقدس ظل اللهى ، روحنا فداه ، محض بروز مرحمت و اظهار رضامندى از خدمات جناب مستطاب اشرف امجد ميرزا على اصغر خان صدراعظم ، دستخطى آفتاب نقط با يك ثوب جبهى ترمهى كشميرى دور مرواريد شمسهى مرصع كه تمام دوروبر آن جبه موشح به لآلى ثمينه بود ، حاضر آورده ، در موقع انعقاد سلام و بار عام كه جناب مستطاب صدارت عظما در پيشگاه حضور همايون اعلا ايستاده بودند ، ميرزا محمود خان حكيم الملك ، پيشخدمتباشى سلام ، از طرف قرين الشرف آورده زيب دوش و پيكر افتخار ايشان نمود ؛ و يك قطعه نشان تمثال عديم المثال همايون را مكلل به الماس بريليانت ممتاز كه اولين نشان است ، آويزهى سينهى جناب مستطاب ايشان ساخت . آنگاه ، بندگان همايونى ، بالمشافهه ، شرحى اظهار خشنودى و رضا و بذل مرحمت دربارهى ايشان فرموده ؛ و مخصوصا ، به اين خطاب وافى جناب مستطاب معظم له را مخاطب و قرين مفاخرت داشتند : « اين اولين نشان تمثال همايون خودمان است كه به شما عطا كرديم ! » و صورت دستخط مبارك همايونى از قرار ذيل است : -
افضل التواريخ ( فارسي ) — صفحة 36
مساهمون: منصوره اتحاديه (نظام مافی) و سيروس سعدونديان
ص٣٦