تخطي إلى المحتوى الرئيسي

افضل التواريخ ( فارسي ) — صفحة 32

مساهمون:

ص٣٢
محمد باقر خان سردار اكرم را كه در دولتخواهى و كارآگاهى منتخب و در خدمات نظامى ، اباعن‌جد ، متكفل و مجرب و از هرگونه نقايص مهذب و محل اطمينان و وثوق مخصوص ما است ، براى اين منظور قضا ظهور انتخاب و او را به سردارى كل قشون نظام و غير نظام ، از افواج و توپخانه و سوار و عموم طوايف قشونى ، برقرار فرموديم كه تكليف رياست خود و وساطت ما بين ما و اداره‌ى قشونى را ، كما يليق ، به عمل آورده ؛ و به موجب صدور اين دستخط مطاع ، از حالا به بعد ، عموم صاحبمنصبان و امراء تومان و سرداران و آحاد و افراد قشون او را سردار مستقل خود دانسته ، نهايت اطاعت و همراهى و موافقت را به عمل آورده ، خاطر ما را از انتظام عمل قشون و نظام آسوده دارد . و مطالب راجعه به امور قشون را به هفته‌يى دو روز به آن جناب اشرف اظهار داشته ، و به عرض همايون ما رسانده ، احكامى كه لازم است صادر گردد . شهر صفر المظفر . »

سواد دستخط مخصوص كه به خط مبارك عز ترقيم يافته است

« از آنجايى كه ما خودمان سردار اكرم را به كرات تجربه كرده‌ايم و نوكر قابل و لايقى است ؛ لهذا ، ما او را قرار داده كه آنچه مطالب نظامى است به توسط او به عرض برسد و ما هم فرمايشات خودمان را به توسط او به قشون بفرمائيم . 1314 . » اين‌گونه دستخطها و دستخطهايى كه در جواب عرايض رعايا است ، برحسب امر قدر قدر همايونى ، روحنا فداه ، به خط منشيان حضور همايونى كه رئيس ايشان جناب ميرزا فضل اللّه خان وكيل الملك ، وزير خلوت ، است نوشته شده ؛ زير آن به صحه‌ى همايونى موشح مىشود . اما ، بعضى مطالب عمده كه اهميت دارد ، منشى حضور همايونى آن مطلب را نوشته به صحه مىرساند . و باز بندگان اعليحضرت اقدس همايونى ، روحنا فداه ، در ذيل اين دستخط صحه شده ، باز دستخط شاهانه‌يى به خط مبارك خودشان مرقوم داشته‌اند . بارى ، عمل رياست قشون ايران معين شد . ولى ، جناب سردار كل در دستخط همايونى به عنوان « وزير جنگى » يا « سپهسالارى » خوانده نشدند ، لكن اصل معنى با ايشان بود - و لفظ سپهسالارى يا وزير جنگ [ با ] سردار كل فرقى ندارد ؛ در معنى يكى هستند . و نيز امارت توپخانه به محمد صادق خان قاجار ، امين نظام ، راجع شد كه دستخط مبارك همايونى در اين خصوص به صدارت عظما شرف صدور يافت ؛ كه از نوشتن آن صرف‌نظر مىكنيم . امارت توپخانه هم جزء عمل رياست قشون است ؛ لكن ، امين نظام اقتدارى داشت كه مطالب خود را گاهى بدون توسط جناب سردار كل به عرض صدارت عظما مىرسانيد .

ذكر قتل ميرزا رضاى كرمانى سوء القضاى شاهنشاه

از هفدهم ذى القعدة الحرام سنه‌ى گذشته تا آخر شهر صفر المظفر هزار و سيصد و چهارده ، تمام نفوس اهالى تهران ، بدون استثناى احدى ، منتظر قتل ميرزا رضاى كرمانى