« جناب اشرف صدراعظم ! وزارت امور خارجه كه از مناصب بزرگ و مشاغل عمدهى دولت و از هر جهت قابل خيلى ملاحظه و مراقبت و اهميت است ، در تمام دول رجوع اين خدمت و انجام اين امر مهم بر عهدهى شخص صدراعظم دولت است و در سلطنت شاهنشاه شهيد هم كفالت و رجوع اين شغل جليل بر عهدهى آن جناب اشرف بوده ؛ حالا هم هيچكس به غير از خودتان نمىتواند از عهدهى اين امر خطير برآيد . كماكان رجوع اين وزارتخانه را به عهدهى آن جناب اشرف واگذار مىكنيم . همانطور كه سابق ترتيب اين وزارتخانه را داده ، مشير الملك را كه نوكر صديق امين دولتخواهى است ، و از خدمات و صداقت او نهايت رضامندى را داريم ، معاون و مديركل وزارت خارجه قرار داده بوديد و به دستور العمل آن جناب اشرف مشغول ترتيب اين كار بود ، باز هم كما فى السابق ، همان ترتيب را مجرى و مشير الملك را به كار خود مسلط و برقرار داريد و دستور العملهاى لازم را كه مربوط به اين شغل است به او بدهيد كه مشغول خدمت خود بوده ، خاطر همايون ما را از طرز خدمات خود خشنود دارد . شهر محرم الحرام 1314 . »
در بيست و دويم محرم « بارن بيانس » ، وزيرمختار و ايلچى مخصوص دولت پادشاهى بلژيك ، كه از جانب دولت متبوعهى خود مأمور به اقامت در دربار دولت عليهى ايران گرديده است ، در دارالخلافهى تهران وارد شد . مشاراليه از شهر مستقيما به سفارتخانهى ييلاقى خودشان رفتند . روز سوم ورود ، به دربار صاحبقرانيه آمده ، به اتفاق ظهير الدوله ، وزير تشريفات و ايشيك آقاسىباشى ، در سلامى خاص كه جناب مستطاب اشرف امجد صدراعظم و بعضى از شاهزادگان عظام حضور داشتند به شرف حضور همايونى مشرف شده ، نامهى پادشاه بلژيك را تقديم داشتند . وزيرمختار خطابهيى مبنى بر خوشوقتى از مأموريت خود معروض داشت ؛ كه ترجمهى آن به توسط جناب ناصر الملك ، ميرزا ابو القاسم خان ، به عرض پايهى سرير اعلا رسيد . پس از آن ، از حضور همايونى رخصت انصراف يافت و به منزل « فلينس مايسا » ، وزير مقيم دولت فخيمهى ايتاليا كه در اين اوقات از دربار ايتاليا مأمور به اقامت در دربار اين دولت شده بود ، رفت ؛ روز بيست و سيم محرم ، با تشريفات مقررهى معموله وارد دارالخلافهى تهران شد . روز سيم ورود ، به توسط ظهير الدوله ، وزير تشريفات ، شرفياب حضور همايون گرديده ؛ نامهى اعليحضرت پادشاه ايتاليا را تقديم داشته و اصفاى جواب تفقدآميز خسروانى نموده ، رخصت انصراف به منزل خود يافت .
نواب و الا شاهزاده حسين على ميرزا ، مهين فرزند حضرت و الا شاهنشاهزادهى اعظم ، محمد على ميرزا - وليعهد دولت ايران ، صاحباختيار مملكت آذربايجان - كه با حداثت سن آثار كياست و دهاء و انوار هوش و ذكاء از جبين انورشان هويدا است ، مورد مرحمت خاصهى خسروانى آمده ؛ برحسب استدعاى حضرت ولايتعهد ، ايشان را به لقب جليل « اعتضاد السلطنه » سربلند فرمودند .
در اين ايام كه جناب مستطاب آقا ميرزا على خان امين الدوله ، وزير و پيشكار مملكت آذربايجان ، از آستان مبارك سلطنتى مرخص و روانهى دار السلطنهى تبريز مىشدند ؛ محض تكميل مراحم ملوكانه و مزيد افتخار ايشان ، يك ثوب پالتوى ترمه با
افضل التواريخ ( فارسي ) — صفحة 29
مساهمون: منصوره اتحاديه (نظام مافی) و سيروس سعدونديان
ص٢٩